4702 sayılı Karar, Veliler DM-Kerpiçlik KÖK-Horzum Enerji Nakil Hattı için İzmir ve Manisa il sınırları içinde kalan taşınmazların acele kamulaştırılmasını kapsar. Hattın iki ile yayılması, tek başına teknik bir ayrıntı değildir; usul bakımından maliklerin sıkça yanlış mercie başvurmasına yol açan bir yapı doğurur.
Taşınmazın Bulunduğu Yer Belirleyicidir
Kamulaştırma uyuşmazlıklarında bedel tespiti ve tescil davaları, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinde görülür. Bu kural, aynı proje kapsamında olsanız bile komşu ildeki bir malikle aynı dosyada olmayacağınız anlamına gelir. Birden fazla ilde parseli bulunan malikler için sonuç şudur: tek bir dava değil, taşınmaz konumuna göre ayrı dosyalar söz konusu olur ve her dosyanın kendi bilirkişi heyeti, kendi emsal değerlendirmesi olur.
İki İlde İki Farklı Değer Çıkabilir mi?
Evet, ve bu şaşırtıcı değildir. Değer tespiti, bölgedeki emsal satışlar, arazinin niteliği, sulama imkânı ve imar durumu üzerinden yapılır. İl sınırının iki yakasındaki iki parsel benzer görünse de farklı emsal havuzuna tabi olabilir. Bu nedenle diğer maliklerin aldığı sonucu kendi dosyanız için ölçüt saymak yanıltıcıdır.
İptal Talebi Nerede İleri Sürülür?
Kamulaştırma kararının kendisine yönelik iptal talebi, taşınmazın hangi ilde olduğuna bakılmaksızın idari yargıda ileri sürülür ve bu nitelikteki kararlar için ilk derece mercii Danıştay'dır. Yani hattın iki ile yayılması, iptal davasını ikiye bölmez. Karışıklığın kaynağı da burasıdır:
- Kararın hukuka aykırılığı → idari yargı, tek merkez.
- Bedel ve tescil → taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesi, parsel bazında ayrı.
- Fiilî el atmadan doğan talepler → kendi usulüne tabi, ayrı değerlendirilir.
Yanlış Mercie Başvurmanın Bedeli
Yanlış yere yapılan başvuru çoğu zaman görev veya yetki yönünden reddedilir. Bunun asıl zararı ret kararının kendisi değil, bu süre zarfında işlemeye devam eden hak düşürücü sürelerdir. Bu riski azaltmanın en pratik yolu, dava açmadan önce üç şeyi netleştirmektir: talebin niteliği, taşınmazın konumu ve karşı tarafın kim olduğu. Uygulamada idare ile yükleniciyi karıştırmak da benzer bir kayıp doğurur; kamulaştırmanın muhatabı, kararda kamulaştırmayı yapacak idare olarak gösterilen kurumdur.
Çok Parselli Malikler İçin Sıra
- Her parsel için ayrı bir dosya klasörü açın; tapu, çap, fotoğraf ve tebligatı ayrı tutun.
- Parsellerin hangi il ve ilçe sınırında kaldığını kadastro kaydıyla doğrulayın.
- Tebligat tarihlerini tek bir takvimde birleştirip her dosya için ayrı süre takibi yapın.
- Bilirkişi keşiflerinin çakışma ihtimalini önceden kontrol edin.
Yukarıdaki bilgiler genel usul çerçevesini anlatır. Parsellerinizin konumu ve talebinizin niteliği merci belirlemesini doğrudan etkilediğinden, başvuru yapmadan önce dosyanızın incelenmesinde yarar vardır.