Boğaziçi Üniversitesi Rektörlüğüne bağlı olarak Veri Bilimi ve Yapay Zekâ Enstitüsü kurulmasına ilişkin 5028 sayılı Karar, üniversite bünyesinde yeni bir akademik birimin oluşturulmasına dayanak teşkil eder. Bu tür kararlar yalnızca bir idari yapılanma değildir; enstitünün açacağı programlar, istihdam edeceği personel ve yürüteceği projeler üzerinden somut hak ve yükümlülükler doğurur.
Kuruluş Kararının Hukuki Niteliği
Enstitü kuruluşuna ilişkin karar, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlemdir. Bu nedenle karara karşı ileri sürülecek iddialar, kişisel bir menfaat ihlali üzerinden değil, düzenlemenin dayanağı ve yetki unsuru üzerinden kurulur. Buna karşılık, enstitünün kuruluşundan sonra tesis edilen tekil işlemler (kayıt reddi, atama, disiplin) ayrı ayrı dava edilebilir nitelikte bireysel işlemlerdir. Bu ayrım, hangi işleme karşı ne zaman başvurulacağını belirlediği için pratikte belirleyicidir.
Öğrenciler Açısından Öne Çıkan Başlıklar
- Lisansüstü programa başvuru koşullarının ilan edilen metinle uyumu
- Yatay geçiş, ders saydırma ve intibak işlemlerinde uygulanan ölçütler
- Tez aşamasına ilişkin süre uzatımı ve kayıt dondurma talepleri
- Danışman değişikliği taleplerinin gerekçelendirilmesi
Akademik Personel Bakımından
Yeni kurulan bir birimde kadro ilanları, atama ölçütleri ve görev süresi uzatımına ilişkin işlemler yoğun biçimde gündeme gelir. Bu işlemlerde en sık tartışma konusu, ilanda duyurulan özel şartların başvuru sonrasında farklı yorumlanmasıdır. İlan metninin, başvuru evrakının ve değerlendirme jürisi raporunun birlikte saklanması, olası bir itirazın temelini oluşturur.
Veri Bilimi ve Yapay Zekâ Faaliyetinin Kendine Özgü Riskleri
- Kişisel veri: Araştırmada kullanılan veri setleri kişisel veri içeriyorsa, veri işleme şartının ve aydınlatma yükümlülüğünün başta karşılanması gerekir.
- Fikri haklar: Üretilen model, kod ve veri setinin hak sahipliği; proje sözleşmesinde açıkça düzenlenmediğinde sonradan çözülmesi güç uyuşmazlık doğurur.
- Proje ortaklıkları: Sanayi iş birliklerinde gizlilik ve yayın hakkı dengesinin sözleşmede kurulması gerekir.
- Etik onay: İnsan verisi içeren çalışmalarda etik kurul onayının, veri toplanmadan önce alınmış olması aranır.
İşleme Karşı Ne Zaman Harekete Geçilmeli?
Üniversite işlemlerinde en yaygın hak kaybı, sonucun kesinleşmesini bekleyerek zaman yitirmekten doğar. Kayıt, atama veya değerlendirme sonucunu öğrendiğiniz anda önce yazılı bilgi ve belge talebinde bulunmak, hem gerekçeyi öğrenmenizi hem de itirazınızı somutlaştırmanızı sağlar.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla kaleme alınmıştır. Yükseköğretim işlemlerinde başvuru mercii ve süreler işlemin türüne göre değiştiğinden, elinizdeki karar ve yazışmalarla birlikte ayrı bir değerlendirme yapılması gerekir.