Su altında korunması gerekli kültür ve tabiat varlıklarının bulunduğu bölgelerde uygulanan dalış yasağına ilişkin koordinat listelerinde yapılan değişiklikler, denizde faaliyet gösteren işletmeler için doğrudan operasyonel sonuç doğurur. Ege Denizi'nde yer alan yasak sahalardan birine ait koordinatların değiştirilmesi gibi düzenlemeler, dün serbest olan bir noktanın bugün yasak kapsamına girmesi veya tersi anlamına gelebilir. Bu nedenle koordinat takibi, dalış işletmeciliğinin rutin bir parçası olmalıdır.
Yasağın Amacı ve Kapsamı
Dalış yasağı, kişilerin denize girmesini genel olarak engellemek için değil, su altındaki kültür varlıklarının tahribini ve kaçak çıkarılmasını önlemek amacıyla getirilir. Bu nedenle yasak, belirli koordinatlarla çevrili sahalarda ve tüplü dalış başta olmak üzere su altına inme faaliyetleri bakımından uygulanır. Yasak sahada dalış yapılması, sonuçta bir eser çıkarılmamış olsa dahi başlı başına yaptırım sebebi olabilir.
Koordinat Değişikliğinde İşletmenin Yapması Gerekenler
- Değişikliğin yürürlük tarihini tespit edin ve bu tarihten sonraki rezervasyonları gözden geçirin.
- Yeni koordinatları seyir cihazına ve dalış planı formlarına aynı gün işleyin.
- Rehber ve kaptan kadrosuna değişikliği yazılı olarak tebliğ edin, imza karşılığı saklayın.
- Tanıtım materyallerinde ve internet sitesinde yasak sahaya giren nokta varsa yayından kaldırın.
- Sigorta poliçenizin kapsamında yasak saha kaynaklı bir istisna bulunup bulunmadığını kontrol edin.
Yaptırım Riski: Kim Sorumlu Olur?
Yasak sahada gerçekleşen bir dalışta sorumluluk çoğu zaman yalnızca dalışı yapan kişide kalmaz. Organizasyonu yürüten işletme, teknenin kaptanı ve dalışı yöneten rehber bakımından da değerlendirme yapılır. Kültür varlığının bulunduğu bir alanda ele geçirilen eserin çıkarılması veya taşınması söz konusuysa, konu idari yaptırımın ötesine geçerek ceza soruşturmasına dönüşebilir. Bu ihtimalde teknede bulunan kayıt cihazı verileri, dalış defteri ve rezervasyon kayıtları belirleyici delil hâline gelir.
Denetim Sırasında Belge Düzeni
Sahil güvenlik veya ilgili birimlerce yapılan denetimlerde, dalışın yasak saha dışında yapıldığını gösteren en güçlü belge, tarih ve konum bilgisi içeren seyir kaydıdır. Dalış defterinin eksiksiz doldurulması, katılımcı listesinin tutulması ve teknenin rotasının kayıt altına alınması, işletmeyi asılsız iddialara karşı da korur. Bu kayıtların makul bir süre saklanması, denetimin dalıştan sonra yapılabileceği düşünüldüğünde önemlidir.
Bu yazı, deniz turizmi işletmelerinin uyum yükümlülüğüne genel bir bakış sunar. Koordinat listeleri ayrı kararlarla güncellendiğinden, sezon başında yürürlükteki metnin kontrol edilmesi ve tereddüt doğuran noktalarda hukuki görüş alınması işletmeyi korur.