Kırıkkale ili merkez ilçe Aşağımahmutlar Mahallesi'nde bazı taşınmazların küçük sanayi sitesi yapılması amacıyla belediye başkanlığınca acele kamulaştırılmasına ilişkin 5105 sayılı Karar, klasik bir kamulaştırma uyuşmazlığından iki noktada ayrılır: kamulaştırmayı yapan idare bir yerel yönetimdir ve usul olarak acele kamulaştırma seçilmiştir. Bu iki unsur, malikin itiraz stratejisini doğrudan belirler.
Kamu Yararı Kararının Yerindeliği Değil Hukukiliği
Kamulaştırma işleminin dayanağı bir kamu yararı kararıdır. İdari yargı, yatırımın yerinde olup olmadığını tartışmaz; ancak kamu yararı kararının usulüne uygun alınıp alınmadığını, yetkili organca verilip verilmediğini ve gerekli onay aşamalarının tamamlanıp tamamlanmadığını denetler. Bu nedenle itirazın odağı, projenin faydası değil işlemin usul ve yetki unsurları olmalıdır.
Acelelik Gerekçesi Ayrıca Sorgulanabilir
2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 27. maddesindeki acele kamulaştırma istisnai bir yoldur ve olağan kamulaştırma usulünün beklenmesinin mümkün olmadığı hâller için öngörülmüştür. Dolayısıyla malik, iki ayrı itiraz ekseni kurabilir:
- Kamulaştırmanın kendisine yönelik itiraz (kamu yararı, yetki, kapsam)
- Neden olağan usul yerine acele usulün tercih edildiğine yönelik itiraz
Kapsam Fazlalığı ve Kısmi Kamulaştırma Sorunu
Sanayi sitesi gibi alan bazlı yatırımlarda sık karşılaşılan durum, ihtiyaç duyulandan geniş bir alanın kapsama alınmasıdır. Parselin bir kısmı kamulaştırılıp geriye kalan kısım kullanılamaz hale geliyorsa, bu husus dosyada açıkça ileri sürülmelidir. Ayrıca yol, altyapı ve şev alanlarının parseli fiilen bölüp bölmediği krokiyle ortaya konulmalıdır.
Bedel Aşamasında Hazırlık Listesi
- Taşınmazın imar durumunu gösteren güncel belgeyi temin edin.
- Çevredeki emsal satışlara ilişkin resmî kayıtları toplayın.
- Üzerindeki yapı, kuyu, tesis ve ağaçları tarihli fotoğraflarla belgeleyin.
- Keşif ve bilirkişi incelemesine mutlaka katılın veya temsilci bulundurun.
- Bilirkişi raporundaki hesaplama yöntemine karşı süresinde gerekçeli beyanda bulunun.
İki Ayrı Takvimi Karıştırmayın
Uygulamada en sık görülen hata, idari yargıdaki iptal davası ile adli yargıdaki bedel davasının takvimlerinin birbirine karıştırılmasıdır. İptal davası için 2577 sayılı Kanun'daki süre işlemin tebliği ya da ilanıyla başlar ve bu süre kaçırıldığında işlem kesinleşir. Bedel davasındaki duruşma ve rapor sürelerinin ayrı takip edilmesi gerekir.
Bu rehber genel bilgi verir; taşınmazınızın konumu, imar durumu ve tebligat tarihine göre izlenecek yol değişebileceğinden, dosyanızı erken aşamada değerlendirmeye almanız yararınıza olacaktır.