İthalat Rejimi Kararında yapılan değişiklikler, bir malın ülkeye girişinde ödenecek gümrük vergisi ve varsa ek mali yükümlülüklerin oranını doğrudan etkiler. 5138 sayılı Karar da bu nitelikte bir düzenleme olduğundan, ithalatçı açısından asıl mesele metnin genel amacı değil, kendi eşyasının tarife pozisyonuna hangi tarihten itibaren hangi oranın uygulanacağıdır.
Değişiklik Somut Olarak Neyi Etkiler
Rejim kararı değişiklikleri genellikle belirli gümrük tarife istatistik pozisyonları için oran artırır, indirir ya da menşe ülkeye göre farklılaştırır. Bu nedenle ilk yapılması gereken, faturaya değil eşyanın sınıflandırıldığı pozisyona bakmaktır. Aynı ticari isimle satılan iki ürün farklı pozisyonlarda sınıflandırılıyorsa, vergi yükü de farklı olacaktır.
Beyannamenin Tescil Tarihi Neden Belirleyici
Gümrük uygulamasında vergi doğuran olay ve uygulanacak oran, kural olarak beyannamenin tescil edildiği tarihteki mevzuata göre belirlenir. Yolda olan, antrepoda bekleyen veya kısmi olarak çekilen partilerde bu tarih farklılaşabileceğinden, değişikliğin yayımından hemen önce ve sonra tescil edilen beyannameler ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Sevkiyat planlamasının vergi sonucunu değiştirebileceği göz ardı edilmemelidir.
Ek Tahakkuk ve Ceza Kararı Gelirse
Sonradan yapılan kontrollerde oranın eksik uygulandığı tespit edilirse ithalatçıya ek tahakkuk ve idari para cezası tebliğ edilir. Burada izlenecek sıra bellidir:
- Tebliğ tarihi ve tebligatın usulüne uygunluğu kayda alınır.
- Gümrük idaresi nezdinde öngörülen idari itiraz yolu, kanunda belirlenen kısa süre içinde tüketilir.
- İtirazın reddi halinde idari yargıda iptal davası yoluna gidilir.
İdari itiraz aşaması atlanarak doğrudan dava açılması, dosyanın esasa girilmeden reddedilmesi sonucunu doğurabilir. Sürenin tebliğden itibaren işlemeye başladığı, evrakın muhasebeye geç ulaşmasının süreyi durdurmadığı unutulmamalıdır.
İtiraz Dosyasında Toplanacak Belgeler
- Gümrük beyannamesi, ekleri ve tescil tarihini gösteren kayıtlar
- Menşe ve dolaşım belgeleri, tedarikçi beyanları
- Ürünün teknik özelliklerini gösteren katalog, analiz ve numune kayıtları
- Varsa bağlayıcı tarife bilgisi başvuruları ve idare yazışmaları
Önleyici Yaklaşım
Tekrar eden ithalatlarda en etkili yöntem, uyuşmazlık çıkmadan önce sınıflandırmanın ve menşein belgeyle sabitlenmesidir. Böylece rejim kararı değiştiğinde hangi partinin hangi orana tabi olduğu tartışmasız hale gelir ve geriye dönük tahakkuk riski azalır.
Yukarıdaki açıklamalar genel nitelikte bilgilendirmedir. Eşyanın türü, menşei ve beyanname tarihi dosyadan dosyaya değiştiğinden, somut ithalat işleminiz için güncel rejim metni ve idare uygulaması birlikte incelenerek hukuki değerlendirme yapılmalıdır.