Türk Silahlı Kuvvetlerinde ilk nasıp istihkakına ilişkin 5143 sayılı Kanun, göreve ilk kez başlayan personele bir defaya mahsus olmak üzere sağlanan istihkakı düzenler. Konu dar görünse de, ödemenin hiç yapılmaması, eksik yapılması veya sonradan geri istenmesi halinde ortaya çıkan uyuşmazlıklar personel açısından ciddi sonuçlar doğurur.
Hak Ne Zaman ve Kime Doğar
İlk nasıp istihkakı, adından da anlaşılacağı üzere ilk kez rütbe verilerek göreve başlama anına bağlı bir haktır. Bu nedenle hakkın doğup doğmadığı tartışmasında belirleyici olan üç unsur vardır: personelin statüsü, nasıp tarihi ve göreve fiilen başlama tarihi. Bu üç tarihin belgelerdeki karşılığı birbirini tutmadığında ödeme süreci tıkanır.
Ödeme Yapılmazsa Atılacak İlk Adım
Uygulamada personelin en sık yaptığı hata, sorunu birim içinde sözlü olarak takip edip yazılı başvuru yapmadan aylar geçirmesidir. Mali haklara ilişkin taleplerde süreler yazılı işlem veya ödeme tarihine bağlandığından, izlenecek sıra şudur:
- İstihkakın ödenmesi talebiyle bağlı bulunulan birime yazılı başvuru yapılır ve kayıt tarihi alınır.
- Başvurunun reddi veya cevapsız bırakılması halinde idari işlemin iptali ve mali hakkın ödenmesi istemiyle dava yoluna gidilir.
- Eksik ödeme varsa, hesaplamanın hangi kalemde farklılaştığı bordro üzerinden somut olarak gösterilir.
Sonradan Geri İstenen Ödemeler
Bazı hallerde daha önce yapılan ödemenin fazla veya yersiz olduğu gerekçesiyle geri istendiği görülür. Bu tür işlemlerde ödemenin idarenin hatasından mı yoksa personelin gerçeğe aykırı beyanından mı kaynaklandığı ayrımı önem taşır. Geri isteme yazısı tebliğ edildiğinde, borç kabul edilerek taksitlendirme talep edilmeden önce işlemin dayanağının incelenmesi yerinde olur; zira kabul beyanı sonraki itirazları zayıflatabilir.
İstifa, İlişik Kesme ve Yükümlülük Süresi
Göreve başladıktan kısa süre sonra ayrılan personel bakımından, yükümlülük süresine bağlı olarak bazı ödemelerin iadesi gündeme gelebilir. Bu noktada ilişik kesme tutanağının içeriği, teslim edilen malzeme kayıtları ve ayrılma nedeninin belgelerdeki ifadesi belirleyicidir.
Dosyada Bulunması Gerekenler
- Nasıp ve atama onayı ile göreve başlama yazısı
- İlgili döneme ait maaş bordroları ve ödeme dekontları
- Yapılan yazılı başvurular ve idarenin cevapları
- Varsa geri isteme yazısı ve ekindeki hesap tablosu
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Personel statünüz ve tarihler dosyanızın sonucunu değiştirebileceğinden, başvuru veya dava öncesinde belgelerinizin uzmanca incelenmesini sağlamanız uygun olur.