Serbest mühendislik ve mimarlık hizmetlerinde asgari ücret belirlenmesine ilişkin düzenleme, meslek mensubu ile iş sahibi arasındaki bedelin alt sınırını meslek örgütü düzeyinde belirlemeyi amaçlar. Uygulamada bu düzenlemenin en çok gündeme geldiği an, taraflar arasında yazılı bir bedel kararlaştırılmadığında ya da kararlaştırılan bedelin ödenmediği hâllerde yaşanan ücret uyuşmazlıklarıdır.
Asgari Ücret Tarifesinin Sözleşmeye Etkisi
Taraflar arasında geçerli bir sözleşme varsa, kural olarak sözleşmedeki bedel uygulanır. Tarifenin asıl işlevi, bedelin hiç kararlaştırılmadığı veya belirsiz bırakıldığı durumlarda hakkaniyete uygun bir ölçüt sunmaktır. Bu nedenle meslek mensubu için en güvenli yol, işin kapsamını ve bedelini yazılı hâle getirmektir; tarife, yazılı sözleşmenin yerini tutmaz.
Sözleşmede Mutlaka Yer Alması Gerekenler
- Hizmetin kapsamı: avan proje, uygulama projesi, mesleki kontrollük gibi aşamaların ayrı ayrı tanımı.
- Revizyon sayısı ve ek revizyonların ayrıca ücretlendirileceği kaydı.
- Ödeme takvimi ve aşamaya bağlı hakediş düzeni.
- İş sahibinden sağlanacak veri ve belgelerin listesi ile gecikmesinin sonucu.
- Fikri hak ve kullanım izni: projenin başka bir parselde veya tekrar kullanılamayacağı.
- Sözleşmenin erken sona ermesi hâlinde yapılan işin bedelinin nasıl hesaplanacağı.
Ücret Alacağının Takibi
Ödenmeyen mesleki ücret için alacak davası ya da icra takibi yoluna gidilebilir. Bu tür dosyalarda belirleyici olan; işin fiilen yapıldığının ve iş sahibine teslim edildiğinin ispatıdır. Teslim tutanağı, kurum onayına sunulmuş proje kaydı, yazışmalar ve idareye verilen dilekçelerdeki mühendis/mimar kaydı bu bakımdan güçlü delillerdir. Yalnızca dijital çizim dosyasının varlığı, teslimi tek başına ispatlamaz.
Eksik veya Ayıplı Hizmet İddiasıyla Karşılaşmak
İş sahibi, ödemeye karşı çoğunlukla projenin eksik veya kusurlu olduğunu ileri sürer. Böyle bir savunmada iki nokta önem taşır: kusurun projeden mi yoksa uygulamadaki müdahaleden mi kaynaklandığı ve iş sahibinin kusuru öğrendiğinde makul sürede bildirim yapıp yapmadığı. Ruhsat alınmış ve uygulanmış bir projede sonradan ileri sürülen genel nitelikli itirazlar, somutlaştırılmadıkça sonuç doğurmaz.
Mesleki Denetim ve İdari Boyut
Odaların proje üzerindeki mesleki denetim uygulamaları ile ücret tarifeleri zaman zaman idari yargı önüne taşınmıştır; bu nedenle tarifenin bağlayıcılığı iddiasını, güncel düzenleme ve yargı uygulaması ışığında değerlendirmek gerekir. Meslek mensubu açısından pratik sonuç değişmez: yazılı sözleşme ve belgelenmiş teslim, tarifeye dayanmaktan daha güvenli bir zemindir.
Bu yazı genel bilgilendirme niteliğindedir. Ücret uyuşmazlıklarında zamanaşımı ve ispat koşulları dosyaya göre farklılık gösterebileceğinden, talepte bulunmadan önce hukuki değerlendirme almanız yararlı olacaktır.