5661 sayılı Kanun, Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası Anonim Şirketi ve Tarım Kredi Kooperatifleri tarafından kullandırılan toplu köy ikrazatı ile grup kredilerinden doğan kefaletin sona erdirilmesini düzenlemiştir. Bu kredi türünün kendine özgü yanı, köy ölçeğinde birbirine kefil olan çok sayıda kişinin, çoğu zaman krediyi fiilen kullanmadığı halde borcun tamamından sorumlu tutulabilmesidir. Kanun da tam olarak bu sonucun yarattığı ağırlığa yöneliktir.
Kefalet ile Asıl Borç Ayrımı
Düzenlemeyi doğru okuyabilmek için iki konumu birbirinden ayırmak gerekir. Krediyi kullanan asıl borçlu ile ona kefil olan kişi aynı hukuki durumda değildir. Kefaletin sona ermesine ilişkin bir düzenleme, kefil sıfatıyla sorumlu tutulan kişiyi ilgilendirir; asıl borçlunun kendi borcu bakımından sonuç doğurup doğurmayacağı ayrıca değerlendirilmelidir. Uygulamada yaşanan karışıklığın büyük bölümü, bu iki sıfatın icra dosyasında birlikte görünmesinden kaynaklanır.
İlk Yapılması Gereken: Dosyadaki Sıfatınızı Belirlemek
- İcra dosyasından takip talebini ve dayanak belgeyi temin edin.
- Belgede adınızın hangi sıfatla (borçlu, müşterek borçlu, kefil) geçtiğini tespit edin.
- Kredinin türünü belirleyin: toplu köy ikrazatı veya grup kredisi kapsamında mı kullandırılmış?
- Borcun doğum tarihini ve kredi sözleşmesinin tarihini not edin.
- Yapılmış ödemeler, yapılandırmalar ve varsa daha önceki itirazları kronolojik olarak listeleyin.
Takip Devam Ediyorsa Dikkat Edilecek Noktalar
- Tebligatın usulüne uygun yapılıp yapılmadığı; adres değişikliği olan dosyalarda bu başlık sıklıkla sorunludur.
- Haciz konulmuş taşınmaz veya araçların gerçekten size ait olup olmadığı, ortak mülkiyet varsa payın durumu.
- Emekli maaşı ve benzeri kalemlerde haczedilmezlik iddiasının ileri sürülüp sürülmediği.
- Borcun asıl tutarı ile takip tutarı arasındaki farkın dayanağı.
Banka veya Kooperatif Kayıtlarıyla Karşılaştırma
Kefaletin kapsamı tartışılırken en güçlü dayanak, alacaklının kendi kayıtlarıdır. Kredi sözleşmesinin imzalı örneği, kefalet sayfası, kredi kullandırım dekontu ve hesap özeti talep edilmelidir. Bu belgeler, hem kredinin gerçekten söz konusu kapsamda olup olmadığını hem de sizin sıfatınızı ortaya koyar. Belgeler gelmeden yapılan itirazlar çoğu zaman soyut kalır ve reddedilir.
Bu açıklamalar genel niteliktedir ve her dosyaya doğrudan uygulanamaz. Kefaletin durumu, kredinin türüne ve dosyanızdaki belgelere göre değiştiğinden, icra dosyanızın örneğiyle birlikte hukuki değerlendirme yaptırmanız önemlidir.