Türkiye Barolar Birliği Avukatlık Ortaklığı Yönetmeliği, avukatların mesleği birlikte yürütmek üzere kurdukları avukatlık ortaklığının kuruluşu, sözleşmesi, tescili ve sona ermesine ilişkin usulleri düzenler. Avukatlık ortaklığı, ticari bir şirket yapısı değildir; mesleğin kendine özgü kuralları ortaklığın her aşamasında geçerliliğini korur. Bu ayrım, sözleşme yazımından sorumluluk rejimine kadar her başlığı etkiler.
Ticari Şirket Değil, Mesleki Ortaklık
Ortaklık kurmak, avukatın mesleki bağımsızlığını ve sır saklama yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle ortaklık sözleşmesinde yer alan iş bölümü, kazanç paylaşımı ve karar alma hükümleri, meslek kurallarıyla çatıştığı ölçüde uygulanamaz. Sözleşme hazırlarken en verimli yaklaşım, ticari şirket sözleşmesi kalıbını uyarlamak yerine, mesleki yükümlülükleri esas alan bir metin kurmaktır.
Kuruluş ve Tescil Aşaması
- Ortakların baro levhasındaki durumlarının uygunluğu
- Ortaklık sözleşmesinin yönetmelikte öngörülen zorunlu unsurları taşıması
- Unvan seçiminin meslek kurallarına ve reklam yasağına uygunluğu
- Ortaklığın ilgili baro nezdinde tescil edilmesi
Tescil, ortaklığın hukuki varlığı bakımından belirleyicidir. Tescil tamamlanmadan ortaklık adına iş kabul edilmesi, sonradan giderilmesi güç durumlar doğurabilir. Unvan seçiminde ise abartılı, üstünlük iması taşıyan ya da yanıltıcı ibarelerden kaçınılması gerekir; bu husus yalnızca bir biçim sorunu değil, disiplin boyutu olan bir konudur.
Dosya Sahipliği ve Vekâlet İlişkisi
Ortaklık bünyesinde yürütülen işlerde vekâlet ilişkisinin kiminle kurulduğu netleştirilmelidir. Müvekkile verilen bilgi, sözleşme metni ve vekâletnamedeki taraf gösterimi birbirini desteklemelidir. Bu netlik sağlanmadığında, ortaklıktan ayrılma hâlinde dosyaların akıbeti, ücret alacağı ve devir tartışmaları hızla çözümsüz hâle gelir.
Ayrılma, Çıkarma ve Sona Erme
Ortaklıkların en çok ihmal edilen kısmı çıkış hükümleridir. Sözleşmede ayrılma bildirimi, devam eden dosyaların devri, ücret alacaklarının paylaşımı ve müvekkile yapılacak bilgilendirme düzenlenmemişse, ayrılık anında hem ortaklar arasında hem müvekkil ilişkisinde sorun doğar. Sona erme hâlinde de tasfiye işlemlerinin ve baroya yapılacak bildirimlerin zamanında tamamlanması gerekir.
Ortaklık Kurmadan Önce Netleştirilecekler
- Kazanç ve masraf paylaşımının hesaplanma yöntemini yazılı formüle bağlayın.
- Karar alma yetkisini iş türüne göre ayırın; her konuyu oybirliğine bağlamayın.
- Dosya sahipliği ve devir usulünü sözleşmeye açıkça yazın.
- Ayrılma ve sona erme hükümlerini kuruluş anında düzenleyin.
- Unvan ve tanıtım materyallerini meslek kurallarına göre gözden geçirin.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. Ortaklık sözleşmeleri tarafların çalışma düzenine göre şekillendiğinden, imza öncesinde metnin bütün olarak değerlendirilmesi ve bağlı bulunulan baronun uygulamasının teyit edilmesi önerilir.