154 kV Göynük Havza TM ile Metafor RES TM arasındaki enerji iletim hattı projesi kapsamında bazı taşınmazların Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkin 5970 sayılı Karar, güzergâh üzerindeki arazi sahiplerini yakından ilgilendirir. Enerji nakil hattı kamulaştırmaları, mülkiyetin tamamen el değiştirdiği kamulaştırmalardan farklı bir mantıkla ilerler.
Mülkiyet mi, İrtifak mı Alınıyor?
Hat güzergâhında çoğunlukla taşınmazın tamamı değil, hattın geçtiği koridor için daimi irtifak hakkı kamulaştırılır; direk yerlerinde ise mülkiyet kamulaştırması yapılabilir. Malik açısından ilk yapılması gereken, kendi parseli bakımından hangi tür kamulaştırmanın söz konusu olduğunu tespit etmektir. İrtifakta tapu malik üzerinde kalır ancak kullanım kalıcı olarak sınırlanır ve bu sınırlamanın karşılığı ayrıca hesaplanır.
İrtifak Bedelinde Belirleyici Unsurlar
İrtifak bedeli, taşınmazın tam değeri üzerinden değil, hattın yarattığı kullanım kısıtının oranı üzerinden belirlenir. Bu oranın düşük tutulması, uygulamada en sık karşılaşılan itiraz konusudur. Dosyaya kazandırılması gereken unsurlar şunlardır:
- Koridorun parseli hangi noktadan ve kaç metre genişlikte böldüğü
- Tarımsal faaliyetin makineli kullanıma engel hale gelip gelmediği
- Parselin ileriye dönük yapılaşma imkânının kalkıp kalkmadığı
- Direk yerlerinin ekilebilir alanı fiilen ne kadar daralttığı
Ağaç, Ürün ve Muhdesat Kayıpları
Güzergâh açılırken kesilen ağaçlar, sökülen çit ve sulama tesisatı, zarar gören ürün bu sürecin ayrı bir kalemidir. Keşif sırasında bunların cins, yaş ve adet olarak tutanağa geçirilmesi önem taşır. Keşiften önce tarihli fotoğraf çekmek, üretim ve satış belgelerini hazır bulundurmak, sonradan telafisi güç olan bir eksikliği baştan kapatır.
Bilirkişi Raporuna İtirazın Kurgusu
Rapora yönelik itiraz, genel bir memnuniyetsizlik beyanı yerine somut hesap hatalarına odaklandığında sonuç verir. Uygulamada en verimli itiraz başlıkları; kullanılan verim ve fiyat verilerinin kaynağının gösterilmemesi, kapitalizasyon hesabının dayanaksız kalması, arazi vasfının yanlış kabul edilmesi ve irtifak oranının gerekçesiz belirlenmesidir.
Süreç Boyunca İzlenecek Adımlar
- Parselinizin karar ekindeki listede yer alıp almadığını doğrulayın.
- Kamulaştırmanın irtifak mı mülkiyet mi olduğunu netleştirin.
- Keşif tarihini takip edin ve keşifte hazır bulunun.
- Tebliğ edilen her belgenin tarihini kayıt altına alın.
Buradaki bilgiler genel çerçeve içindir. Hattın parselinizden geçiş biçimi ve arazinizin niteliği sonucu belirgin şekilde değiştirdiğinden, keşif öncesinde dosyanıza özgü bir hazırlık yapılması tavsiye edilir.