Kuzey Atlantik Andlaşması Teşkilatı Müşterek Enfrastrüktür Programı gereğince Türkiye’de yapılacak inşa ve tesis işleri, 6095 sayılı Kanun ile ayrı bir çerçeveye bağlanmıştır. Bu işlerin ayırt edici yanı, tek bir mevzuatın değil; uluslararası program kuralları, iç hukuktaki özel kanun ve genel sözleşme hukukunun birlikte uygulanmasıdır. Yükleniciler için asıl risk, hangi kuralın hangi aşamada geçerli olduğunun sözleşme kurulurken belirlenmemesidir.
Programa Özgü Hukuki Çerçevenin Katmanları
Bu tür işlerde çerçeve üç katmanlıdır: programın kendi teknik ve mali kuralları, işin Türkiye’de yürütülmesini düzenleyen özel kanun hükümleri ve tarafların imzaladığı sözleşme metni. Katmanlar arasında çelişki çıktığında hangisinin önce geleceği, çoğu zaman sözleşmedeki öncelik sırası maddesiyle çözülür. Bu madde yoksa uyuşmazlık, yorum yoluyla çözülmek zorunda kalır ve süreç uzar.
İhale ve Sözleşme Aşamasında Ayrışan Noktalar
Kamu alımlarında genel rejim 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ile belirlenmişse de, uluslararası anlaşmalara dayanan işler bakımından istisna ve özel usuller söz konusu olabilir. Bu nedenle ihaleye katılmadan önce şu üç sorunun cevabı netleşmelidir:
- İş, genel ihale rejimine mi yoksa özel bir usule mi tabidir?
- Şikâyet ve itirazen şikâyet yolu açık mıdır, hangi merci incelemeye yetkilidir?
- Sözleşmenin feshi ve iş artışı hangi hükümlere göre yürütülecektir?
Mali Yükümlülükler ve Ödeme Riski
Programa dayalı işlerde ödemenin kaynağı ile sözleşmenin tarafı her zaman aynı olmayabilir. Ödeme takviminin dış onay süreçlerine bağlandığı hâllerde yüklenici, gecikme faizi ve hakediş talebini hangi tarafa yönelteceğini baştan bilmelidir. Muafiyet ve istisna hükümleri de dar yorumlanır; kanunda açıkça sayılmayan bir yük, benzerlik gerekçesiyle kapsam dışına çıkarılamaz.
Uyuşmazlık Çıktığında Yetkili Merci
Uyuşmazlığın niteliği yolu belirler. Sözleşmenin idari nitelik taşıdığı hâllerde idari yargı, özel hukuk sözleşmesi niteliğindeki ilişkilerde adli yargı devreye girer. Sözleşmede tahkim kaydı varsa, bu kaydın kapsamı ve geçerliliği ilk incelenecek konudur. Yanlış merciye yapılan başvuru yalnızca zaman kaybı değildir; bu sırada hak arama süreleri işlemeye devam ettiğinden esaslı hak kayıplarına yol açabilir.
- Yazışmaları tarih sırasıyla tek dosyada tutun.
- Süre uzatımı taleplerini gerekçesiyle birlikte yazılı iletin.
- Saha tutanaklarını iki tarafın imzasıyla düzenleyin.
Yukarıdaki değerlendirme genel bilgi amaçlıdır; imzalanacak veya imzalanmış bir sözleşmede hükümlerin somut metin üzerinden incelenmesi gerekir.