Serbest muhasebecilik, serbest muhasebeci mali müşavirlik ve yeminli mali müşavirlik mesleği 3568 sayılı Kanun ile düzenlenmiştir. Bu Kanuna dayanılarak çıkarılan genel tebliğler, meslek mensubunun tasdik, denetim ve beyan hazırlama faaliyetinde uyacağı usulleri belirler. 36 sıra numaralı Tebliğ de bu çerçevede değerlendirilmelidir. Meslek mensubu açısından tebliğin en önemli işlevi, sorumluluğun sınırlarını çizmesidir.
Sorumluluk nereden doğar?
Meslek mensubunun sorumluluğu üç ayrı katmanda ortaya çıkar. Birincisi, imzaladığı ya da tasdik ettiği işlemden doğan ve vergi idaresine karşı ileri sürülen mali sorumluluktur; yeminli mali müşavirin tasdikten kaynaklanan müşterek ve müteselsil sorumluluğu bu başlığın çekirdeğidir. İkincisi, meslek kuralları ihlaline bağlı disiplin sorumluluğudur. Üçüncüsü ise mükellefe karşı sözleşmeden doğan sorumluluktur. Bu üç katman farklı mercilerde ve farklı ispat ölçütleriyle tartışılır.
Tasdik dosyasında aranan asgari titizlik
- Karşıt inceleme yapılmadan verilen olumlu görüşün sonradan savunulması güçtür.
- Beyan edilen tutarın dayandığı belgelerin fiziki ya da elektronik kopyası dosyada tutulmalıdır.
- Mükellefin yazılı beyanına dayanılan hususlar, raporda açıkça bu şekilde belirtilmelidir.
- Rapor tarihi ile inceleme tarihleri arasındaki tutarsızlık, ilk sorgulanan husustur.
- Sözleşme, ücret ve kapsam belgeleri hizmetin sınırını gösterdiği için ayrı bir klasörde saklanmalıdır.
Disiplin süreci nasıl işler?
Şikâyet veya idarenin bildirimi üzerine bağlı bulunulan oda nezdinde inceleme başlatılır. Meslek mensubuna savunma hakkı tanınır ve bu savunmanın belgeye dayalı olması esastır. Disiplin yaptırımları uyarmadan meslekten çıkarmaya kadar uzanan bir ölçekte uygulanır. Savunmanın ilk aşamada eksik verilmesi, sonraki itiraz aşamalarında telafi edilmesi zor bir dezavantaj yaratır.
Riski azaltmak için pratik düzen
- Her mükellef için kapsam ve sınırlamaları yazılı olarak tanımlayın.
- Uyarı ve çekincelerinizi sözlü bırakmayıp yazılı olarak iletin ve saklayın.
- Elektronik ortamdaki belgeleri düzenli aralıklarla yedekleyin.
- Yükümlülük takvimini mükellef bazında ayrı ayrı izleyin.
- İdareden gelen bilgi ve belge isteme yazılarına süresi içinde yanıt verin.
Meslek mensubunun sorumluluğu somut dosyanın ayrıntısına göre şekillendiğinden, hakkınızda başlatılan bir inceleme veya disiplin sürecinde erken aşamada hukuki görüş almanız yararlı olacaktır.