6633 sayılı Karar ile Karaman ve Mersin illerinde kurulacak Akyel-1 rüzgâr enerji santrali için gerekli görülen bazı taşınmazların Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından acele kamulaştırılmasına karar verilmiştir. Acele kamulaştırma, malik açısından hem daha hızlı ilerleyen hem de savunma imkânlarını daralttığı için daha dikkatli yönetilmesi gereken bir süreçtir.
Acele Kamulaştırmayı Olağan Kamulaştırmadan Ayıran Nokta
2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu, olağan kamulaştırmada idarenin önce satın alma usulünü denemesini öngörür. Acele kamulaştırmada ise mahkemece belirlenen bedelin bloke edilmesi üzerine taşınmaza el konulabilmekte, bedel tespiti ve tescil yargılaması el koymadan sonra devam etmektedir. Malik çoğu zaman süreci, taşınmazına fiilen girildikten sonra öğrenmektedir.
İki Ayrı Dosya, İki Ayrı Takvim
- İdari yargı: Acele kamulaştırma kararının kendisine karşı, kamu yararı ve aciliyet unsurunun bulunmadığı iddiasıyla iptal davası açılabilir.
- Adli yargı: Asliye hukuk mahkemesindeki bedel tespiti ve tescil davasında ise tartışma, taşınmazın gerçek değeri üzerinde yoğunlaşır.
Bu iki sürecin karıştırılması, malikin bedel dosyasında iptal argümanlarını, iptal dosyasında ise değer itirazlarını dile getirmesine ve her ikisinde de sonuç alamamasına yol açabilmektedir.
Bedel Tespitinde Malikin Elini Güçlendiren Unsurlar
Bilirkişi raporuna karşı yapılacak itirazın etkili olması için, taşınmazın niteliğine uygun somut veriler sunulmalıdır. Arazi vasfındaki taşınmazlarda ürün deseni, verim ve sulama imkânı; arsa vasfındaki taşınmazlarda ise emsal satışlar belirleyicidir. Ayrıca kamulaştırma nedeniyle geri kalan kısmın kullanılamaz hâle gelip gelmediği ayrıca değerlendirilmelidir.
Tebligat ve Enerji Mevzuatı Boyutu
EPDK eliyle yürütülen kamulaştırmalarda dayanak, elektrik piyasasına ilişkin mevzuattaki üretim tesisleri için öngörülen kamulaştırma yetkisidir. Lisans kapsamının, güzergâhın ve gerçekten ihtiyaç duyulan alanın karara ekli listeyle örtüşüp örtüşmediği incelenmelidir. Tebligatın usulüne uygun yapılmaması, malikin sürelerden haberdar olmadan hak kaybına uğramasının başlıca sebebidir.
İlk Hafta Yapılması Gerekenler
- Mahkeme dosya numarasını öğrenip dosya örneğini temin edin.
- Bloke edilen bedeli, ihtirazi kayıt konusunu değerlendirmeden çekmeyin.
- Taşınmazın el koymadan önceki hâlini tarihli görüntülerle kayıt altına alın.
Bu metin genel çerçeveyi anlatmaktadır; acele kamulaştırmada takvim çok kısa işlediğinden, tebligatı alır almaz dosyaya özgü bir değerlendirme yaptırmakta yarar vardır.