154 kV Çaykara Havza-Soğanlı RES-Bayburt TM enerji iletim hattı yenileme projesi kapsamında bazı taşınmazların acele kamulaştırılmasına ilişkin 6898 sayılı Karar, hat güzergâhındaki arazi sahiplerini ilgilendirir. Enerji iletim hattı kamulaştırmalarının ayırt edici yönü, çoğu zaman taşınmazın tamamının mülkiyetinin değil, hattın geçtiği koridor üzerinde bir irtifak hakkının kamulaştırılmasıdır.
Mülkiyet Kamulaştırması ile İrtifak Farkı
Direk yerlerinde genellikle mülkiyet kamulaştırması yapılırken, iletkenlerin geçtiği koridorda irtifak hakkı kurulur. İrtifakta tapu malik üzerinde kalır; ancak koridorda yapı yapma, belirli yüksekliğin üzerinde ağaç yetiştirme gibi kullanımlar kısıtlanır. Bu ayrım, ödenecek bedelin hesabını doğrudan etkiler.
İrtifak Bedeli Hangi Ölçütlerle Belirlenir
- Koridorun taşınmaz üzerindeki uzunluğu, genişliği ve toplam alanı
- Taşınmazın kısıt öncesi ve sonrası değeri arasındaki fark
- Direk yerlerinin bulunduğu kısmın ayrıca değerlendirilmesi
- Zarar gören ağaç, sera, tesis ve ürün kaybının ayrı kalem olarak hesaplanması
Bilirkişi raporlarında en çok tartışılan nokta, kısıt oranının düşük belirlenmesidir. Arazinin fiilen nasıl kullanıldığı belgelenmezse, hesaplama gerçek kaybı yansıtmayabilir.
Kullanım Kısıtı ve Değer Kaybı İddiası
Hattın geçişi nedeniyle taşınmazın kalan kısmı da bölünüyor, tarımsal makine kullanımı zorlaşıyor veya yapılaşma imkânı ortadan kalkıyorsa, bu durum ayrıca ileri sürülmelidir. Talep edilmeyen kalemler kural olarak kendiliğinden hesaba katılmaz; bu nedenle keşif öncesinde iddiaların yazılı ve somut biçimde dosyaya sunulması gerekir.
Rapora İtiraz Ederken Yapılacaklar
- Keşifte hazır bulunun ve tespitlerin tutanağa geçmesini sağlayın.
- Rapor tebliğ edildiğinde itiraz süresini kaçırmayın; süre kısadır.
- İtirazı hesaplama kalemi bazında yapın, genel ifadelerden kaçının.
- Gerekirse yeni heyetten rapor alınmasını gerekçelendirerek talep edin.
Ayrıca yenileme projelerinde, geçmişte aynı güzergâhta kurulmuş bir hat bulunması hâlinde eski ve yeni kısıtın kapsamı karşılaştırılmalıdır; artan kısıt varsa bu ayrıca değerlendirilmelidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. İrtifak bedeli hesapları teknik veriye dayandığından, tebligatı aldığınızda taşınmazınızın güncel durumunu belgeleyerek bir hukukçuyla birlikte hareket etmeniz yararınıza olacaktır.