İzmir ilinde kurulacak rüzgâr enerjisi santrali ve yardımcı kaynak güneş enerjisi tesisi için gerekli görülen taşınmazlar, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından acele kamulaştırma kapsamına alınmıştır. Enerji yatırımlarına ilişkin kamulaştırmalar, konut veya hastane projelerinden farklı olarak çoğu zaman taşınmazın tamamının mülkiyetini değil, belirli bir kısmı üzerinde irtifak hakkı kurulmasını hedefler.
Mülkiyetin Kamulaştırılması ile İrtifak Kurulması Arasındaki Fark
Türbe temeli, şalt sahası veya idare binası gibi kalıcı yapılar için mülkiyetin kamulaştırılması gündeme gelirken; enerji nakil hattı güzergâhı, servis yolu ve kablo geçişleri için taşınmaz üzerinde irtifak hakkı kurulması yeterli görülebilir. İrtifakta mülkiyet malikte kalır, ancak kullanım belirli bir alan ve amaçla sınırlanır. Bedel de bu sınırlı müdahaleye göre hesaplanır; bu nedenle irtifakın kapsamının tapuya nasıl yazıldığı belirleyici önemdedir.
İrtifak Bedelinde Gözden Kaçan Kalemler
- Hattın altında kalan alanın tarımsal kullanımının fiilen kısıtlanması
- Güzergâhın taşınmazı ikiye bölmesi nedeniyle oluşan kullanım kaybı
- Bakım ve onarım amacıyla tesise sürekli erişim gereğinin doğurduğu külfet
- Sulama tesisi, dikili ağaç veya seranın taşınması ya da kaldırılması
Bu kalemlerin bilirkişi raporuna girmemesi hâlinde, itirazın rapor teslim edildikten sonra süresinde ve somut verilerle yapılması gerekir.
Proje Alanı Dışına Taşan Fiilî Kullanım
Uygulamada, kamulaştırma sınırının dışında kalan alanların şantiye yolu veya malzeme sahası olarak kullanıldığı durumlarla karşılaşılır. İrtifak veya kamulaştırma kapsamı dışında kalan bu kullanım, malik bakımından ayrı bir talep hakkı doğurabilir. Bu nedenle güzergâhın sınırlarının araziye aplike edilmesi sırasında tarihli fotoğraf ve ölçüm kaydı tutulması önerilir.
İşlem Zinciri Kontrolü
- Yatırıma ilişkin lisans ve izinlerin kapsamının incelenmesi
- Kamulaştırma sınırının onaylı güzergâh planıyla örtüşüp örtüşmediğinin karşılaştırılması
- Taşınmazın gerçekten güzergâh üzerinde zorunlu olup olmadığının değerlendirilmesi
- Tebligat ve ilan tarihlerinin kayıt altına alınması
Hangi Yol Nerede İşletilir
Acele kamulaştırma kararının hukuka uygunluğu idari yargıda tartışılır; bedele ve irtifakın kapsamına ilişkin uyuşmazlık ise taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesindeki dava içinde çözüme kavuşur. İki sürecin takvimi ayrı işlediğinden, her ikisi için tebligat tarihinden başlayan sürelerin tek bir takvimde izlenmesi gerekir.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir. İrtifakın kapsamı ve bedeli her güzergâhta farklılaştığından, tebligatı aldıktan sonra belgelerinizle birlikte hukuki değerlendirme almanız yararınıza olacaktır.