7128 sayılı Karar, Kozan-Kadirli branşman noktası ile Kadirli Organize Sanayi Bölgesi arasındaki 154 kV enerji iletim hattı projesi kapsamında bazı taşınmazların Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkindir. Bu tür kararlar, hat güzergâhındaki taşınmaz maliklerini çoğu zaman hazırlıksız yakalar. Aşağıda enerji iletim hattı kamulaştırmasının kendine özgü yönleri ele alınmıştır.
İletim hattı kamulaştırması neden farklıdır?
Enerji iletim hatlarında çoğu zaman taşınmazın tamamının mülkiyeti alınmaz; direk yerleri için sınırlı bir alan, hattın geçtiği koridor için ise irtifak hakkı kurulur. Bu nedenle malik, tapusunu kaybetmese de taşınmazını eskisi gibi kullanamaz. Yapı yasağı, ağaç yüksekliği sınırlaması ve güvenlik mesafesi gibi kısıtlar, arazinin ekonomik değerini kalıcı biçimde etkiler.
Acele kamulaştırmanın olağan usulden ayrıldığı nokta
Kamulaştırma Kanunu, kural olarak kıymet takdiri, uzlaşma görüşmesi ve ardından bedel tespiti aşamalarını öngörür. Acele kamulaştırmada ise idare, bilirkişi eliyle belirlenen bedeli mahkeme veznesine yatırarak taşınmaza erken el koyma imkânı elde eder. Yani el atma ile nihai bedelin kesinleşmesi zaman olarak birbirinden ayrılır. Malik için bu, sürecin başında yapılacak itirazların sonradan telafi edilmesinin güçleştiği anlamına gelir.
Malikin karşısına çıkan iki ayrı hukuki yol
- İdari yargı: Acelelik kararının ve dayandığı kamu yararı gerekçesinin hukuka aykırı olduğu iddiası, kararı veren makamın konumuna göre idari yargıda ileri sürülür.
- Adli yargı: Bedelin düşüklüğü, irtifak nedeniyle oluşan değer kaybının eksik hesaplanması ve mütemmim cüz kalemleri, taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesindeki bedel tespiti ve tescil davasında tartışılır.
Bedel tartışmasında öne çıkarılması gereken kalemler
- Arazinin niteliği: sulu-kuru tarım ayrımı, dikili alan, arsa vasfı iddiası varsa imar durumu belgesi.
- Üzerindeki ağaç, tesis, kuyu, sera ve yapıların dökümü ile fotoğraflı tespiti.
- Direk yerleri nedeniyle bölünen parselde kalan kısmın değer kaybı.
- İrtifak koridorunun genişliği ve getirdiği kullanım kısıtlarının somut olarak gösterilmesi.
İlk tebligat elinize ulaştığında
Keşif gününü ve bilirkişi incelemesini kaçırmamak, dosyanın kaderini belirler. Keşifte beyanda bulunmak, kendi teknik raporunuzu sunmak ve emsal satışları dosyaya koymak, sonradan yapılacak itirazdan çok daha etkilidir. Tebligatın usulüne uygun yapılmadığı düşünülüyorsa bu husus da derhâl tutanağa geçirilmelidir.
Yukarıdaki bilgiler tanıtıcı niteliktedir. Güzergâh, parsel niteliği ve tebligat tarihleri her dosyada farklı sonuç doğurduğundan, işlemi kendi belgelerinizle birlikte bir hukukçuya değerlendirtmeniz önerilir.