154 kV G4-Bor-3 GES TM–Bor TM enerji iletim hattı projesi kapsamında bazı taşınmazlar, Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılmak üzere karar konusu yapılmıştır. Güneş enerjisi santrallerinin şebekeye bağlanmasını sağlayan bu hatlar, yatırımın özel sermayeye ait olması nedeniyle maliklerde sıkça "benim tarlam neden özel bir şirket için alınıyor" sorusunu doğurur.
Özel yatırım, kamu yararı olabilir mi?
Elektrik piyasası mevzuatı, üretim tesislerinin şebekeye bağlanması için gerekli iletim yatırımlarında kamulaştırma yapılabilmesine imkân tanır. Burada kamu yararı, santralin sahibinden değil elektrik iletim altyapısının kamusal niteliğinden kaynaklanır. Bu nedenle "yatırımcı özel şirkettir" savunması tek başına iptal sebebi sayılmaz; itirazın kamu yararı kararının usulüne, kapsamına ya da güzergâh seçimine yönelmesi gerekir.
Kamulaştırılan hak: çoğunlukla irtifak
Bağlantı hatlarında direk temellerinin oturduğu noktalarda mülkiyet, hattın geçtiği şeritte ise daimî irtifak kamulaştırması yapılması yaygındır. İrtifak halinde tapu sizde kalır; buna karşılık şerit üzerinde yapılaşma yasağı ve belirli yükseklik sınırlaması doğar. Bedel görüşmelerinde bu kısıtın kalıcı olduğu ve parselin gelecekteki imar potansiyelini etkilediği vurgulanmalıdır.
Sürecin doğru sırayla takibi
- Kararın kapsamındaki parsel ve ada numaralarını tapu kaydınızla karşılaştırın.
- İdarenin satın alma/uzlaşma davetine yazılı yanıt verin; sessiz kalmak müzakere imkânını daraltır.
- Bedel tespiti ve tescil davasında keşfe katılın, parselin gerçek kullanımını gösterin.
- İptal talebiniz varsa idari yargı için öngörülen süreyi tebligat tarihinden itibaren hesaplayın.
Tebligat kaynaklı hak kayıpları
Kırsal parsellerde maliklerin adresi çoğu zaman güncel değildir; ilanen tebligat yapıldığında süreler işlemeye başlar ve malik durumu ancak inşaat başlayınca öğrenir. Tapu kaydındaki adres bilgisinin güncellenmesi, bu tür kayıpların önündeki en basit ve en etkili önlemdir.
Buradaki açıklamalar somut dosya değerlendirmesi yerine geçmez; hattın geçiş genişliği, parselinizin imar durumu ve tebligatın şekli sonucu değiştirebileceğinden belgelerinizle birlikte hukuki görüş alınması önerilir.