Devletlerarası bir anlaşmanın imzalanmış olması, o anlaşmanın hemen uygulanacağı anlamına gelmez. 7342 sayılı Karar ile 2023 yılı Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hükümeti arasındaki İktisadi ve Mali İşbirliği Anlaşmasının yürürlük tarihi 15 Haziran 2023 olarak tespit edilmiştir. Bu rehber, yürürlük tarihi tespitinin neden teknik bir ayrıntı olmadığını açıklar.
Yürürlük Tarihi Neden Ayrıca Belirlenir?
Uluslararası anlaşmalar genellikle tarafların iç onay süreçlerini tamamlamasına bağlı olarak yürürlüğe girer. Onay ve bildirim adımları farklı tarihlerde tamamlandığı için, anlaşmanın hangi günden itibaren hüküm doğuracağı ayrı bir işlemle tespit edilir. Bu tarih, anlaşmadan doğan hak ve yükümlülüklerin başlangıç noktasıdır.
Uygulamaya Yansıyan Üç Sonuç
- Zaman bakımından uygulama: Yürürlük tarihinden önce doğmuş ilişkilere anlaşma hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağı, anlaşmanın kendi geçiş hükümlerine bakılarak belirlenir.
- Mali akışın hukuki dayanağı: İşbirliği kapsamındaki kaynak aktarımı, kredi veya hibe nitelikli desteklerin dayanağı yürürlük tarihinden itibaren geçerlilik kazanır.
- İdari işlemlerin denetimi: Anlaşmaya dayanılarak alınan idari kararların hukuka uygunluğu tartışıldığında, işlem tarihinin yürürlük tarihinden önce mi sonra mı olduğu ilk bakılacak husustur.
Kimleri Doğrudan İlgilendirir?
Bu tür anlaşmalar yalnızca kamu kurumlarını değil; iki ülke arasında iş yapan şirketleri, kamu ihalesine katılan yüklenicileri ve kaynak kullanan proje sahiplerini de ilgilendirir. Sözleşmelerde yer alan uygulanacak hukuk ve uyuşmazlık çözüm maddeleri, anlaşmanın öngördüğü çerçeveyle uyumlu değilse, ödeme aşamasında beklenmedik itirazlarla karşılaşılabilir.
Sözleşme Hazırlarken Kontrol Edilecekler
- Sözleşmenin dayandığı anlaşma metninin yürürlükte olup olmadığını teyit edin.
- Ödeme, teminat ve raporlama yükümlülüklerinin anlaşma çerçevesiyle çeliştiği noktaları işaretleyin.
- İki ülkede de geçerli olacak belge ve onay sirkülerini önceden planlayın.
- Uyuşmazlık hâlinde hangi merciin yetkili olacağını sözleşmede açık biçimde yazın.
Belge Düzeni
Uluslararası nitelik taşıyan işlerde en sık yaşanan sıkıntı, hangi belgenin hangi tarihte ve hangi makam nezdinde düzenlendiğinin sonradan gösterilememesidir. Yazışmaların tarih ve referans numarasıyla arşivlenmesi, ileride doğabilecek bir alacak veya iade talebinde belirleyici olur.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; sınır ötesi işlemlerde vergi, gümrük ve sözleşme boyutu birlikte değerlendirilmesi gerektiğinden, işleminize özgü bir hukuki inceleme yaptırmanız faydalı olacaktır.