7412 sayılı İstanbul Finans Merkezi Kanunu, belirli bir coğrafi alanda yürütülen finansal faaliyetler için ayrı bir izin, teşvik ve işletme düzeni kurar. Bu düzenin pratik önemi, bir kuruluşun İFM içinde hangi sıfatla bulunduğuna göre tabi olacağı rejimin değişmesidir. Aşağıda, finans merkezinde faaliyet planlayan şirketler açısından süreç sırasıyla ele alınmaktadır.
Kanunun Kurduğu Temel Yapı
Kanun, finans merkezinin yönetimi, alan içindeki taşınmazların kullanımı ve burada faaliyet gösterecek kuruluşların statüsünü tek bir çerçevede toplar. Alan yönetimi ve tek elden hizmet yaklaşımı, izin ve ruhsat süreçlerinin dağınık kurumlar arasında kaybolmasını önlemeyi amaçlar. Bu nedenle klasik şirket kuruluş ve faaliyet izni pratiğine alışkın olanlar, İFM özelinde ek bir statü katmanıyla karşılaşır.
Katılımcı Belgesi Olmadan Ne Değişir?
Kanunun getirdiği ayrıcalıklı rejimden yararlanmanın anahtarı, kuruluşun katılımcı sıfatını kazanmasıdır. Katılımcı belgesi bulunmayan bir şirket alan içinde fiziken bulunsa dahi, kanunun öngördüğü vergisel ve usuli kolaylıklardan otomatik olarak yararlanamaz. Bu yüzden yatırım kararı alınmadan önce yapılması gereken ilk çalışma, planlanan faaliyetin belge kapsamına giren finansal hizmet tanımına oturup oturmadığının incelenmesidir.
Sözleşme Dili, Uygulanacak Hukuk ve Tahkim Tercihi
Finans merkezinde yürütülen işlemlerde sınır ötesi taraflarla çalışmak olağandır. Kanun, bu gerçeği dikkate alarak belge ve kayıt düzeninde ve uyuşmazlıkların çözümünde esneklik tanıyan bir yaklaşım benimser. Uygulamada dikkat edilmesi gereken nokta şudur: taraflar tahkim veya alternatif çözüm yolunu seçmişse, sözleşmedeki tahkim şartının kapsamı, yeri ve dili baştan net yazılmalıdır. Muğlak kaleme alınmış bir tahkim şartı, sonradan hem tahkim hem devlet yargısı önünde yetki tartışması doğurur ve süreci aylarca geciktirir.
İdari İşleme Karşı İzlenecek Yol
Belge talebinin reddi, belgenin iptali veya alan yönetimine ilişkin işlemler idari işlem niteliğindedir. Bu tür işlemlerde İdari Yargılama Usulü Kanunu çerçevesinde dava açma süresi işlemin tebliğinden itibaren işlemeye başlar; süre geçtikten sonra işlemin haksızlığını ileri sürmek sonuç doğurmaz. İşleme karşı önce idareye başvurma yolu tercih edilecekse, bu başvurunun süreye etkisi de hesaba katılmalıdır.
Yatırım Öncesi Değerlendirme Başlıkları
- Planlanan faaliyetin niteliği ve katılımcı statüsüne uygunluğu
- Grup şirketleri arasında hangi tüzel kişinin başvuru yapacağı
- Sözleşme setinde dil, uygulanacak hukuk ve uyuşmazlık çözümü maddelerinin uyumu
- Personel, ikametgâh ve çalışma izni gereksinimleri
- Sektörel düzenleyici otoritelerden ayrıca alınması gereken izinler
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir. İstanbul Finans Merkezi düzenlemesi sektörel mevzuatla iç içe geçtiğinden, somut yatırım yapısına göre ayrıca hukuki inceleme yapılması yerinde olur.