Balıkesir ili Edremit ilçesinde şehir içi trafik yoğunluğunu azaltmak ve afet durumlarında alternatif yol imkânı sağlamak amacıyla hazırlanan yol projesi kapsamında bazı taşınmazların büyükşehir belediyesince acele kamulaştırılmasına ilişkin 7421 sayılı Karar, malikler bakımından hızlı işleyen ve süre baskısı yüksek bir süreç başlatır.
Acele Kamulaştırma Olağan Usulden Nasıl Ayrılır?
Olağan kamulaştırmada idare önce satın alma usulünü işletir, uzlaşma sağlanamazsa bedel tespiti ve tescil davası açar ve tescil kararıyla taşınmaza sahip olur. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun acele kamulaştırmaya ilişkin hükmü ise idareye, bedel kesinleşmeden mahkemece belirlenen değeri yatırarak taşınmaza el koyma imkânı verir. Yani malik, mülkiyetini kaybetmeden önce fiilen taşınmazın kullanımından çıkabilir. Bu nedenle sürecin başında hızlı hareket etmek belirleyicidir.
Acelelik Şartının Yargısal Denetimi
Acele kamulaştırma istisnai bir yoldur; her kamu yatırımı otomatik olarak aceleliği haklı kılmaz. Kararın iptali istemiyle açılacak davada tartışılacak asıl mesele, projenin niteliği itibarıyla olağan usulün beklenemeyeceği bir zorunluluğun gerçekten bulunup bulunmadığıdır. Karara ekli gerekçenin somut ve projeye özgü olmaması, bu davada öne çıkarılabilecek bir argümandır. Cumhurbaşkanı kararı niteliğindeki acele kamulaştırma kararlarına karşı iptal davası Danıştay'da açılır.
El Koyma Aşamasında Malikin Yapması Gerekenler
- Mahkemeden gelen tebligatı aldığınız anda tarihini kaydedin; bu aşamadaki süreler kısadır.
- Keşif gününü öğrenin ve keşifte hazır bulunun; yerinde yapılan tespit sonradan telafisi güç sonuçlar doğurur.
- Taşınmaz üzerindeki ağaç, yapı, kuyu ve benzeri muhdesatı fotoğraf ve belgeyle tespit ettirin.
- Bilirkişi raporu tebliğ edildiğinde, itirazlarınızı süresi içinde ve gerekçeli olarak sunun.
Bedel Tespitinde Değeri Etkileyen Unsurlar
Bedel, taşınmazın niteliğine göre farklı yöntemlerle hesaplanır. Arsa niteliğindeki taşınmazlarda emsal satışlar, arazi niteliğindekilerde ise gelir yöntemi esas alınır. Bu ayrım tek başına bedeli katlarca değiştirebildiğinden, taşınmazın imar durumu ve fiili kullanımına ilişkin belgelerin dosyaya erken sunulması gerekir. Ayrıca kamulaştırma nedeniyle kalan kısımda değer düşüklüğü oluşuyorsa bunun da talep edilmesi ihmal edilmemelidir.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; acele kamulaştırma dosyalarında süreler çok kısa işlediğinden, tebligatın hemen ardından hukuki destek alınması önerilir.