Çanakkale ilinde kurulacak Ovacık RES üretim tesisi için bazı taşınmazların acele kamulaştırılmasına ilişkin 7750 sayılı Karar, çoğu parselde tamamını değil, yalnızca bir bölümünü hedefler. Rüzgâr santrali projelerinde türbin platformu, şalt alanı ve servis yolu için alınan kesitler dar olabilir; ancak geriye kalan alanın kullanılabilirliği ciddi biçimde düşebilir. Bu rehber tam olarak o noktaya odaklanmaktadır.
Kısmi Kamulaştırmada Asıl Tartışma: Artık Alan
Bir parselin ortasından geçen servis yolu, araziyi iki parçaya bölerek tarımsal işletmeyi imkânsız hâle getirebilir. Kamulaştırma hukuku, yalnızca alınan kısmın karşılığını değil, kalan kısımda meydana gelen değer düşüklüğünü de gündeme getirir. Bu nedenle malikin dosyaya sunacağı en önemli bilgi, parselin kamulaştırma öncesi bütünlüklü kullanım biçimidir: ekili alan büyüklüğü, makine giriş güzergâhı, su kaynağına erişim ve varsa hayvancılık faaliyeti.
Ağaç, Ürün ve Yapı Kalemleri Ayrı Değerlendirilir
- Dikili ağaçlarda tür, yaş ve verim durumu ayrı ayrı tespit edilmelidir; toplu sayım çoğu zaman eksik kalır.
- Sundurma, depo, su deposu ve tel çit gibi yapılar müştemilat olarak ayrıca değerlendirilir.
- Hasat dönemine denk gelen el koymalarda ürün kaybı ayrı bir kalem olarak ileri sürülebilir.
- Sulama tesisatı ve elektrik aboneliği gibi bağlantılar taşınmaza bağlı yatırım niteliğindedir.
Bilirkişi Raporunu Okurken Nelere Bakılmalı?
Rapor sonucundaki rakam kadar, o rakamın nasıl kurulduğu önemlidir. Arazinin kuru ya da sulu tarım kabul edilmesi, dekar başına verim verisinin hangi yıla ait olduğu, kapitalizasyon yaklaşımının hangi ölçütle uygulandığı ve emsal alınan satışların gerçekten benzer nitelikte olup olmadığı denetlenmelidir. Keşif sırasında malikin veya vekilinin hazır bulunması, arazideki fiilî durumun tutanağa geçmesi bakımından belirleyicidir.
İtirazı Güçlendiren Hazırlık
Rapora itiraz dilekçesi soyut beğenmeme beyanı olarak kalırsa sonuç doğurma ihtimali azalır. İtirazın; ölçüm hatası, eksik kalem, yanlış nitelik tespiti veya uygun olmayan emsal gibi somut başlıklara oturtulması gerekir. Tarım il müdürlüğü kayıtları, çiftçi kayıt sistemi belgeleri ve önceki yıllara ait satış faturaları bu itirazı destekleyen en pratik kaynaklardır.
Burada anlatılanlar genel çerçeveyi göstermek içindir; her parselde topografya, erişim ve kullanım biçimi farklı sonuçlar doğurur. Kısmi kamulaştırmaya konu taşınmazınız varsa dosyanızı ayrıntılı biçimde inceletmeniz uygun olur.