805 sayılı İktisadi Müesseselerde Mecburi Türkçe Kullanılması Hakkında Kanun, kısa metnine rağmen ticari hayatta hâlen sonuç doğuran bir düzenlemedir. Kanun, Türk şirketlerinin ülke içindeki işlem, sözleşme, defter ve yazışmalarında Türkçe kullanmasını zorunlu kılar; yabancı şirketler bakımından ise Türk kurum ve kişileriyle olan ilişkilerde aynı yükümlülüğü öngörür.
Yükümlülük Kimi Bağlar
Ayrım, tarafların niteliğine ve işlemin yapıldığı yere göre kurulur. Türkiye içinde faaliyet gösteren bir şirketin kendi kayıt düzeni ile Türk tarafla kurduğu ilişki, kanunun ilgi alanındadır. Buna karşılık tamamen yabancı taraflar arasında ve yurt dışında kurulan ilişkiler bakımından tartışma farklı yürür. Uygulamada en çok gözden kaçan nokta, grup içi yazışmaların ve tek dilli standart sözleşmelerin de bu kapsamda değerlendirilebilmesidir.
Yabancı Dilde Sözleşmenin Akıbeti
Kanuna aykırılığın sonucu, sözleşmenin baştan yok sayılması biçiminde otomatik işlemez; tartışma daha çok ispat ve dayanma imkânı üzerinde yoğunlaşır. Yabancı dilde düzenlenmiş bir metnin, kanuna aykırılığı ileri süren tarafa karşı kullanılmasında güçlük doğabilir. Bu risk, iki dilli metin düzenlenerek ve Türkçe metnin esas alınacağının kararlaştırılmasıyla büyük ölçüde yönetilebilir.
Riski Azaltan Uygulama Alışkanlıkları
- Sözleşmelerin Türkçe ve yabancı dilde karşılıklı sütunlar hâlinde hazırlanması
- Çelişki hâlinde hangi metnin geçerli olacağına dair açık hüküm konulması
- Teklif, sipariş formu ve genel işlem koşullarının da Türkçe karşılığının bulunması
- Defter ve muhasebe kayıtlarının Türkçe tutulması
Yargılamada Ortaya Çıkan Sonuç
Bir uyuşmazlık mahkemeye taşındığında, yabancı dildeki belgeler için çeviri gerekliliği gündeme gelir ve çevirinin doğruluğu başlı başına bir çekişme konusuna dönüşebilir. Teknik terimlerin karşılığı üzerinde anlaşmazlık çıkması, esasa ilişkin savunmanın önüne geçebilir. Baştan Türkçe düzenlenmiş bir metin, bu ikinci cepheyi tamamen ortadan kaldırır.
Hızlı Değerlendirme
- Hangi belgelerinizin Türkçe karşılığı bulunmadığını listeleyin.
- Yürürlükteki uzun süreli sözleşmeleri öncelikli olarak gözden geçirin.
- Standart formlarınızı iki dilli hâle getirin.
- Yeni işlemlerde Türkçe metni asıl kabul eden bir düzen kurun.
Bu açıklamalar genel çerçeve sunar. Sözleşmelerinizin dili ve geçerliliği somut ilişkinin taraflarına ve içeriğine göre değerlendirilmelidir; mevcut metinlerinizin gözden geçirilmesi için hukuki destek almanız faydalı olacaktır.