815 sayılı Türkiye Sahillerinde Nakliyatı Bahriye (Kabotaj) ve Limanlarla Kara Suları Dahilinde İcrayi Sanat ve Ticaret Hakkında Kanun, ülke sahilleri arasındaki deniz taşımacılığı ile liman ve karasularında yürütülen belirli faaliyetleri Türk bayraklı gemilere ve Türk vatandaşlarına özgüleyen temel düzenlemedir. Denizcilik sektöründe faaliyet gösteren her işletmenin ilk kontrol etmesi gereken metinlerden biridir.
Kabotaj Hakkının Kapsamı
Kanun yalnızca yük ve yolcunun bir limandan diğerine taşınmasını değil; römorkaj, kılavuzluk, dalgıçlık, kurtarma, balıkçılık ve benzeri faaliyetleri de kapsayacak biçimde kurgulanmıştır. Bu nedenle bir faaliyetin taşıma sayılmaması, kendiliğinden kabotaj dışı olduğu anlamına gelmez. Değerlendirme, faaliyetin niteliği ve yapıldığı deniz alanı birlikte ele alınarak yapılır.
Yabancı Bayraklı Gemi Kullanımında Dikkat Edilecekler
- Faaliyetin iki Türk limanı arasında gerçekleşip gerçekleşmediği
- Verilen hizmetin kapsam içindeki işlerden olup olmadığı
- İlgili idareden alınması gereken izin veya muafiyetin bulunup bulunmadığı
- Çarter ve işletme sözleşmelerinde bayrak ve sefer bölgesi kayıtları
Deniz Turizmi ve Gezi Teknelerinde Sık Yapılan Hata
Turizm amaçlı gezi ve günübirlik tur faaliyetlerinde, yabancı bayraklı teknelerin ücret karşılığı yolcu taşıması sıklıkla tartışma konusu olur. Sözleşmenin kira olarak adlandırılması, fiilen yürütülen faaliyetin taşıma niteliğini ortadan kaldırmaz. İdari denetimlerde bakılan husus, kâğıt üzerindeki adlandırma değil, işin fiilî yürütülüş biçimidir.
Yaptırımla Karşılaşıldığında
Kabotaj hükümlerine aykırılık hâlinde idari yaptırımlar gündeme gelir ve geminin seferden alıkonulması gibi sonuçlar işletmeyi ticari olarak zorlar. İdari para cezasına karşı, kanunda öngörülen süre içinde ve doğru mercie itiraz edilmesi gerekir. Bu tür dosyalarda savunmanın temeli, faaliyetin niteliğini gösteren sefer kayıtları, yolcu listeleri ve sözleşmelerdir.
Faaliyet Öncesi Kontrol Sırası
- Yapılacak işin kabotaj kapsamına girip girmediğini belirleyin.
- Bayrak, tonaj ve belge durumunu faaliyetle eşleştirin.
- Gerekli izinleri sefer öncesinde yazılı olarak temin edin.
- Sefer ve yolcu kayıtlarını düzenli biçimde saklayın.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Deniz faaliyetlerinde kapsam değerlendirmesi teknik ayrıntılara bağlı olduğundan, planladığınız faaliyet için önceden hukuki görüş almanız olası yaptırım riskini azaltır.