826 sayılı Karar, 154 kV Horasan-Karakurt Havza enerji iletim hattı projesi kapsamında bazı taşınmazların Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkindir. Bu rehber, kararın taşınmaz sahibi bakımından ne anlama geldiğine ve itiraz yolunun ilk günlerde nasıl kurulacağına odaklanıyor.
Acele Kamulaştırma Neyi Hızlandırır?
Acele kamulaştırma, kamulaştırmanın tümünü ortadan kaldıran bir yol değildir. Kamulaştırma Kanunu kapsamında, bedelin mahkemece tespit edilmesi beklenmeden idarenin taşınmaza el koyabilmesini sağlayan istisnai bir usuldür. Yani süreç iki koldan yürür: bir yanda hızlandırılmış el koyma, diğer yanda bedelin tespiti ve tescil aşaması. Malikin hakları ikinci kolda korunur; bu nedenle el koymanın gerçekleşmiş olması, bedel tartışmasının kapandığı anlamına gelmez.
Karara Karşı Ne Yapılabilir?
Acele kamulaştırma kararının kendisi idari nitelikte bir işlemdir ve kamu yararı, projeyle bağlantı ve aceleliğin gerçekten bulunup bulunmadığı yönünden hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek dava konusu edilebilir. Bu davada malikin en güçlü argümanları genellikle şu noktalarda toplanır:
- Kamulaştırılan alanın proje güzergâhı için gerçekten zorunlu olmaması, daha az zarar veren alternatif güzergâhın bulunması
- Kamulaştırma sınırının fiilen gerekli olandan geniş tutulması
- Aceleliği haklı gösteren somut bir olgunun ortaya konulmamış olması
Süre Riski: En Sık Kaybedilen Hak
Dava süresi, kararın veya buna dayalı işlemin tebliği ile işlemeye başlar. Uygulamada malikler çoğunlukla köyde bulunmadıkları, tapu adresleri güncel olmadığı ya da tebligatı bir aile ferdi aldığı için süreyi geç fark eder. Tebligat evrakının üzerindeki tarih, dosyanın en kritik verisidir ve ilk iş olarak kayda geçirilmelidir.
Süre Kaçırıldığında Elde Kalan İmkânlar
- Bedel tespiti ve tescil davasında taşınmazın değerine ve zemin niteliğine itiraz etmek
- Direk yerleri dışında kalan alanlarda kullanım kaybı ve verim düşüşünü ayrıca ileri sürmek
- Kamulaştırma dışı bırakılan ancak fiilen kullanılamaz hâle gelen kısımlar için talepte bulunmak
- İdare taşınmaza usulüne uymadan girmişse bu durumu tutanak ve görüntüyle tespit ettirmek
İlk Hafta Kontrol Listesi
Tapu kaydını ve güncel çapı alın, taşınmazın mevcut kullanımını tarih damgalı fotoğraflarla belgeleyin, üzerinde ağaç, sera veya sabit tesis varsa sayım tutanağı hazırlatın, tebligat evrakının aslını saklayın ve muhtarlık ile tapu adresinizi güncelleyin.
Bu açıklamalar genel niteliktedir; her parselin konumu, ağaç varlığı ve güzergâha mesafesi sonucu değiştirdiğinden, tebligat aldıysanız vakit kaybetmeden bir avukata başvurmanız önerilir.