850 sayılı Karar, 380 kV Yeniköy-Uzundere bağlantı noktası ile Germencik 380 trafo merkezi arasındaki enerji iletim hattının deplasesi projesi kapsamında bazı taşınmazların Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkindir. Deplase, mevcut bir hattın güzergâhının değiştirilmesi anlamına gelir ve bu özelliği dosyayı sıradan bir kamulaştırmadan ayırır.
Deplase Dosyasını Farklı Kılan Nedir?
Klasik kamulaştırmada taşınmaz ilk kez bir hat yüküyle karşılaşır. Deplasede ise iki katmanlı bir durum vardır: bir yandan yeni güzergâhta yer alan taşınmazlar üzerinde yeni bir irtifak yükü doğar, diğer yandan eski güzergâhtaki taşınmazlar üzerindeki yükün akıbeti tartışmalı hâle gelir. Bu iki grup malikin talepleri ve delil ihtiyacı birbirinden tamamen farklıdır.
Yeni Güzergâhta Kalan Malik Neye Odaklanmalı?
- Hattın parseli hangi noktadan geçtiği ve kalan alanın kullanılabilirliği
- Direk yerlerinin tarımsal makine hareketini engelleyip engellemediği
- Parselde sera, damlama sistemi veya sabit tesis bulunup bulunmadığı
- İmar sınırına yakın taşınmazlarda yapılaşma kabiliyetinin daralması
Eski Güzergâhtaki Yükün Terkini
Hat kaldırıldığında, tapu kaydındaki irtifak şerhi kendiliğinden silinmeyebilir. Kayıtta duran şerh, taşınmazın satışında ve kredi işlemlerinde değer kaybı yaratır. Bu nedenle deplase tamamlandıktan sonra idareye başvurularak fiilî durumun kayda yansıtılması ve gereksiz hâle gelen kısıtlamanın terkini talep edilmelidir. Bu talep, çoğu zaman kimsenin gündemine gelmediği için yıllarca sürüncemede kalır.
Delil Tespiti Neden Erken Yapılmalı?
Deplase çalışmaları sırasında iş makinelerinin geçişi, geçici şantiye alanı kurulması ve ekili alanın zarar görmesi sık görülür. Bu zararlar, çalışma bittikten sonra ispatlanması güç kayıplardır. Çalışma başlamadan önce parselin mevcut hâlini gösteren tarih damgalı görüntüler, ürün deseni ve ağaç sayımı tutanağı, sonradan yapılacak her talebin temelini oluşturur. Zarar oluştuktan sonra mahkemeden delil tespiti istenmesi de mümkündür ancak erken tespit her zaman daha güçlüdür.
Uzlaşma Görüşmesinde Dikkat Edilecekler
- Teklif edilen bedelin hangi kalemleri kapsadığını yazılı olarak isteyin.
- Ürün zararı ile irtifak bedelinin ayrı kalemler olduğunu unutmayın.
- İmzalanacak tutanakta geniş kapsamlı feragat ifadesi bulunup bulunmadığını kontrol edin.
- Görüşmeye ilişkin her belgenin bir örneğini alın.
Yukarıdakiler genel bilgilendirme amacıyla derlenmiştir; deplase dosyalarında zarar kalemleri parsel bazında değiştiğinden, çalışma başlamadan önce hukuki ve teknik destek almanız kayıplarınızı azaltır.