Güneş enerjisi santrali yapımı amacıyla alınan acele kamulaştırma kararlarında, taşınmaz maliki açısından tartışılabilecek en güçlü nokta çoğu zaman bedel değil, aceleliğin kendisidir. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun kamulaştırma yetkisi 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'ndan doğar; ancak yetkinin varlığı, her somut olayda acele usulün uygulanabileceği anlamına gelmez.
Acelelik Bir Gerekçe İster
Olağan kamulaştırma usulü kural, acele kamulaştırma ise istisnadır. İstisnanın uygulanabilmesi için yalnızca projenin kamu yararına hizmet ettiğinin söylenmesi yeterli değildir; olağan usulün beklenmesinin somut bir sakınca doğuracağı ortaya konmalıdır. İptal davasında ileri sürülecek temel iddia da budur: kararda aceleliği açıklayan somut bir neden gösterilmiş midir, yoksa kalıp ifadelerle mi yetinilmiştir?
Dava Yolu ve Görevli Yargı Yeri
Cumhurbaşkanı kararı biçiminde tesis edilen acele kamulaştırma işlemlerine karşı açılacak iptal davalarında görevli yargı yeri, 2575 sayılı Danıştay Kanunu uyarınca ilk derece mahkemesi sıfatıyla Danıştay'dır. Uygulamada malikler bu kararı yerel idare mahkemesinde dava ederek zaman kaybetmektedir. Merci yanlışlığı dosyanın gönderilmesiyle giderilebilse de, bu arada el koyma fiilen tamamlanabilir.
Yürütmenin Durdurulması Neden Bu Kadar Önemli?
- El koyma gerçekleştikten sonra arazi üzerinde panel montajı başlarsa eski hale getirme fiilen imkânsızlaşır.
- Talep, telafisi güç zarar unsuru somutlaştırılarak gerekçelendirilmelidir.
- Arazinin fiilen kullanılan tarım arazisi olması, ürün deseni ve sulama yatırımı belgelerle ortaya konmalıdır.
- Talebin dava dilekçesiyle birlikte ileri sürülmesi zaman kazandırır.
İptal Davası ile Bedel Davası Aynı Şey Değildir
Malikin iki ayrı hukuki hattı vardır. Birincisi, kamulaştırma işleminin hukuka aykırılığını ileri süren idari dava; ikincisi, idarenin adli yargıda açtığı bedel tespiti ve tescil davasıdır. İptal davası açılmış olması, bedel davasında pasif kalınmasını haklı kılmaz. Bedel davasında duruşmaya katılmamak ve bilirkişi raporuna süresinde itiraz etmemek, düşük bedelin kesinleşmesiyle sonuçlanır.
Uzlaşma Görüşmesine Nasıl Hazırlanılır?
İdare ile yapılacak görüşmede sunulacak karşı değerlendirme, komşu parsellerdeki güncel satış bilgileri ve taşınmazın niteliğine ilişkin resmi kayıtlarla desteklenmelidir. Sözlü beyanlar sonradan ispatlanamaz; görüşmede sunulan her belgenin bir örneği alıkonulmalıdır.
Bu metin genel çerçeveyi anlatan bilgilendirme amaçlıdır. Kararın tebliğ şekli ve arazinizin fiili kullanımı stratejiyi değiştireceğinden, süreci bir avukatla birlikte planlamanız isabetli olacaktır.