Bir kişinin görüntü veya sesinin yapay zekayla taklit edilerek gerçek dışı içerik üretilmesi (deepfake), hem kişilik haklarına hem de ceza hukukuna dokunan bir ihlaldir. Bu rehber, 5651 sayılı Kanun çerçevesinde içeriğin kaldırılması ve erişimin engellenmesi yollarını ele alır.
Deepfake'in Hukuki Niteliği
Sahte içerik; müstehcen nitelikteyse TCK'nin ilgili suçlarını, kişiyi küçük düşürücü ise hakaret veya iftirayı, özel görüntü üretimi söz konusuysa özel hayatın gizliliğini ihlal suçunu gündeme getirebilir. İçeriğin bir sisteme yetkisiz erişimle elde edilen görsellerden üretilmesi halinde TCK'nin bilişim sistemine ilişkin hükümleri de tartışılır. Aynı fiil, KVKK kapsamında hukuka aykırı veri işleme sonucunu da doğurabilir.
Erişimin Engellenmesi Yolu
5651 sayılı Kanun, kişilik haklarını ihlal eden ve özel hayatın gizliliğini bozan içerikler için hızlandırılmış bir sulh ceza hakimliği başvurusu öngörür. Bu yol, ceza soruşturmasından bağımsız işler ve amacı zararın büyümesini durdurmaktır. Başvuruda içeriğin bulunduğu adreslerin (URL) tek tek gösterilmesi, kaldırmanın etkinliği açısından belirleyicidir.
- İçeriğin ekran görüntüsü ve URL'si zaman damgasıyla saklanmalı
- Mümkünse içeriğin hash veya arşiv kaydı alınmalı
- Platformun bildirim mekanizması da paralel kullanılmalı
Delilin Kaybolma Riski
Dijital içerik hızla çoğaltılıp silinebildiğinden, delil tespiti zamana karşı bir iştir. İçerik yayından kalkmadan önce noter veya adli bilişim yoluyla kayıt altına alınması, sonraki tazminat ve ceza aşamalarında ispat kolaylığı sağlar. Yalnızca ana bağlantının engellenmesi, içeriğin ayna sitelerde yeniden yayılmasını önlemeyebilir; bu nedenle tarama sürdürülmelidir.
Tazminat ve Ceza Boyutu
Erişim engeli, zararı durdurur ancak ihlali gidermez. Kişilik hakkı ihlal edilen kişi ayrıca manevi tazminat talep edebilir; failin belirlenmesi halinde ceza şikayeti de yapılabilir. Şikayete bağlı suçlarda öğrenmeden itibaren işleyen şikayet süresinin kaçırılmaması gerekir.
Deepfake uyuşmazlıkları, içeriğin niteliği ve yayılma biçimine göre farklı hukuki yollar gerektirir. Bu yazı genel bilgilendirmedir; somut olayınızda hızlı hareket etmek için bir avukata danışmanız önerilir.