Yapay zekayla üretilen sahte görüntü, ses veya video (deepfake) içerikleri; kişinin onurunu, itibarını ve görüntüsü üzerindeki hakkını hedef aldığında hem cezai hem de özel hukuka dayalı tazminat sorumluluğu doğurabilir. Bu rehber, mağdurun izleyebileceği yolları TCK bilişim suçları düzenlemeleri, 5651 sayılı Kanun ve KVKK ekseninde ele alır.
Deepfake İçeriğinin Hukuki Niteliği
Bir deepfake içeriği, kişinin rızası olmadan üretildiğinde birden çok hukuki değeri aynı anda ihlal edebilir: görüntü ve ses üzerindeki hak, özel hayatın gizliliği ve kişilik hakkı. İçerik cinsel nitelikliyse veya iftira boyutuna ulaşıyorsa ayrıca cezai boyut ağırlaşır. Bu nedenle ilk adımda içeriğin hangi hakkı, ne şekilde zedelediğini net biçimde tanımlamak gerekir.
İçeriği Kaybetmeden Delil Tespiti
Deepfake içerikleri çok hızlı silinebildiği veya değiştirilebildiği için delilin uçucu olması en büyük risktir. Uygulamada şu adımlar öne çıkar:
- İçeriğin bulunduğu adres (URL), yayın tarihi ve erişim anının noter veya bilirkişi aracılığıyla tespiti
- Görüntünün yapay zekayla üretildiğini destekleyecek teknik inceleme talebi
- İçeriği paylaşan hesap, erişim sayısı ve yayılma zincirinin belgelenmesi
Erişimin Engellenmesi ve Kaldırma
5651 sayılı Kanun, kişilik hakkı ihlal edilen kişiye içeriğe erişimin engellenmesi için hızlı başvuru imkânı tanır. Bu yol, tazminat davasından bağımsız işler ve amacı zararın büyümesini durdurmaktır. Aynı anda platforma doğrudan kaldırma bildirimi yapılması, sürecin paralel yürütülmesini sağlar.
Tazminat Talebinin Kurgusu
Maddi ve manevi tazminat talebi ayrı ayrı temellendirilmelidir. Manevi tazminatta içeriğin niteliği, yayılma genişliği ve mağdurun toplumsal konumu; maddi tazminatta ise somut gelir veya itibar kaybı esas alınır. Failin belirlenememesi ihtimaline karşı erişim sağlayıcı ve içerik sağlayıcının sorumluluk sınırları da değerlendirilmelidir.
KVKK Boyutu
Kişinin biyometrik verisi sayılabilecek yüz ve ses verisinin işlenmesi KVKK kapsamına girebilir. Bu durumda veri sorumlusuna başvuru ve Kurula şikâyet yolu, tazminat davasıyla birlikte değerlendirilebilir.
Deepfake dosyaları teknik ve hukuki boyutu iç içe geçen, hızlı hareket gerektiren uyuşmazlıklardır. İçeriğin türüne ve yayılma durumuna göre izlenecek yol değişeceğinden, somut olayınızı bir hukukçuyla değerlendirmeniz yerinde olur.