İnternet üzerinden kişilik hakkı ihlal edilen kişinin önünde birbirinden ayrı iki yol vardır: içeriğin yayından kaldırılması ya da erişimin engellenmesi ve uğranılan zararın tazmini. Bu iki yol farklı mercilere, farklı usullere ve farklı ispat standartlarına tabidir. 5651 sayılı Kanun, bilişim suçlarına ilişkin TCK 243-245 hükümleri ve KVKK, çoğu zaman aynı olayın farklı yüzlerini düzenler.
İki Ayrı Yol, İki Ayrı Merci
İçeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi talebi 5651 sayılı Kanun kapsamında sulh ceza hakimliğine yapılır ve hızlı sonuç almaya elverişlidir. Buna karşılık maddi ve manevi tazminat talebi, haksız fiil hükümleri çerçevesinde hukuk mahkemesinde ileri sürülür. Erişim engeli kararı alınmış olması tek başına tazminata hükmedilmesini sağlamaz; iki dosya birbirini destekler ama birbirinin yerine geçmez.
Yetki Belirlenirken Sorulacak Sorular
- İhlal fiili nerede gerçekleşti, zarar nerede doğdu?
- Davalı gerçek kişi mi, yer sağlayıcı mı, yurt dışında yerleşik bir platform mu?
- Talep yalnızca içeriğin kaldırılması mı, yoksa kimlik tespiti ve tazminat da isteniyor mu?
- Aynı içerik hakkında daha önce bir hakimlik kararı verildi mi?
Bu soruların cevabı verilmeden yapılan başvurular, esasa girilmeden usulden reddedilebilir; bu arada içerik yayında kalmaya devam eder.
Delil Kaybının Kronolojisi
Dijital ortamda delil, saatler içinde yok olabilir. Paylaşımın silinmesi, hesabın kapatılması veya trafik kayıtlarının saklama süresinin dolması durumunda ispat imkânı ciddi biçimde daralır. Bu nedenle başvuru hazırlığından önce tespit yapılmalıdır.
- İçeriğin tam URL adresi, tarih ve saat bilgisiyle birlikte kaydedilmesi
- Ekran görüntülerinin yanı sıra noter veya bilirkişi eliyle tespit yaptırılması
- Yorumlar, etiketler ve paylaşım zincirinin bütün olarak belgelenmesi
- Trafik ve bağlantı kayıtlarının, saklama süresi dolmadan mahkeme kanalıyla istenmesi
- Cihaz üzerindeki orijinal verinin değiştirilmeden muhafaza edilmesi
Suç Duyurusu ile Hukuk Davasının İlişkisi
Sisteme hukuka aykırı erişim, verilerin bozulması veya ele geçirilmesi iddiaları TCK 243-245 kapsamında değerlendirilir ve Cumhuriyet başsavcılığına bildirilir. Soruşturma dosyasında toplanan kayıtlar, tazminat davasında kullanılabilecek en güçlü kaynaklardandır; bu nedenle ceza ve hukuk süreçlerinin takvimi birlikte kurulmalıdır. Kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesi söz konusuysa KVKK kapsamındaki başvuru yolu da paralel olarak değerlendirilir.
Son Söz
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir. İçeriğin türü, platformun statüsü ve zararın kapsamı izlenecek yolu değiştirebileceğinden, başvuru öncesinde hukuki görüş alınması önerilir.