İnternet üzerinden gerçekleşen ihlallerde iki ayrı ihtiyaç aynı anda doğar: içeriğin bir an önce erişime kapatılması ve failin tespit edilerek cezai sürecin başlatılması. 5651 sayılı Kanun, TCK'nın 243-245. maddeleri arasındaki bilişim suçları ve KVKK bu iki hattı farklı usullerle düzenler. İkisini aynı dilekçede karıştırmak, çoğu zaman her ikisinin de gecikmesine yol açar.
İki Ayrı Hat, İki Ayrı Amaç
Erişimin engellenmesi talebi, içeriğin görünürlüğünü hızla sınırlamayı hedefleyen ve dar kapsamlı incelemeyle sonuçlanan bir yoldur. Suç duyurusu ise failin belirlenmesi ve cezalandırılmasına yöneliktir; delil toplama ve şüpheli tespiti daha uzun sürer. Erişim engeli kararı alınması failin tespitini sağlamaz; suç duyurusu da içeriğin kaldırılmasını kendiliğinden getirmez. İki hattın paralel yürütülmesi gerekir.
Delil Kaybı En Çok İlk Saatlerde Yaşanır
İnternet içeriği silinebilir, düzenlenebilir veya taşınabilir. Bu nedenle en kritik iş, henüz yayında olan içeriğin usulüne uygun biçimde tespit edilmesidir. Ekran görüntüsü tek başına zayıf kalabilir; tam adres, tarih ve saat bilgisi ile birlikte alınan tespit, sonraki aşamada içeriğin varlığını tartışmasız hâle getirir.
- İçeriğin bulunduğu tam adresin kısaltılmamış hâli
- Tespitin yapıldığı tarih ve saat ile tespit yöntemi
- Paylaşımı yapan hesabın kullanıcı adı, profil adresi ve varsa iletişim bilgisi
- Yorum, mesaj ve bildirim gibi ihlali tamamlayan yan içerikler
- Erişim sağlayıcı veya platforma yapılmış önceki bildirimlerin yanıtları
Suç Duyurusunda Niteleme Sorunu
Aynı olay, verinin ele geçirilmesi, sisteme girme, hakaret veya kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesi gibi farklı suç tiplerini birlikte gündeme getirebilir. Dilekçede yalnızca tek bir niteleme yapılıp diğer ihtimaller anlatılmazsa, soruşturmanın kapsamı baştan daralır. Doğru yaklaşım, olayı kronolojik ve teknik olarak anlatıp hukuki nitelemeyi savcılığın takdirine bırakacak biçimde tüm unsurları ortaya koymaktır.
Talep Edilmesi Yararlı Olan Araştırmalar
- İçeriğin yayınlandığı platformdan hesap açılış ve bağlantı kayıtlarının istenmesi.
- Trafik bilgileri üzerinden bağlantı kaynağının tespit edilmesi.
- Ödeme veya reklam ilişkisi varsa buna ait kayıtların celbi.
- Aynı içeriğin başka adreslerde kopyalanıp kopyalanmadığının araştırılması.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. İnternet delili hızla kaybolabildiğinden, olayın niteliğine uygun tespit yöntemi ve başvuru sırası bakımından gecikmeden hukuki destek alınması önem taşır.