Yapay zekâ ile üretilmiş görüntü ve ses kayıtları, mağdurun kişilik haklarına saldırının yanı sıra ciddi bir ispat sorunu yaratır. İçerik hızla çoğaltılır, kaynak hesap silinir ve şikâyet aşamasına gelindiğinde ortada doğrulanabilir bir kayıt kalmaz. Bu rehber, deepfake içerikte delil zincirinin nasıl kurulacağına ve zincirin nerede koptuğuna odaklanır.
İlk Saatler: İçeriği Kaybetmeden Sabitlemek
Kayıt zincirinin ilk halkası, içeriğin bulunduğu yerde tespit edilmesidir. Sadece ekran görüntüsü almak yetersizdir; bağlantı adresi, yayın tarihi, hesap adı ve erişim anı birlikte kaydedilmelidir. İçeriğin tam adresini gösteren döküm, mümkünse noter veya bilirkişi eşliğinde alınmalı; dosyalar özgün biçimiyle, sıkıştırılmadan ve yeniden kaydedilmeden saklanmalıdır. Yeniden kaydetme, üretim izlerini taşıyan teknik verilerin silinmesine yol açabilir.
Teknik İncelemenin Dayanacağı Veriler
- Dosyanın özgün hâli ve varsa üstveri bilgileri
- İçeriğin yayıldığı platform, hesap kimliği ve paylaşım zaman çizelgesi
- Mağdura ait gerçek görüntü ve ses örnekleri, karşılaştırma için
- İçeriği ileten mesaj, bağlantı ve dağıtım kanallarının kayıtları
- Platforma yapılan bildirimler ve platformun yanıtları
Hukuki Nitelendirmenin İkili Yapısı
Deepfake içerik tek bir hükme sığmaz. İçeriğin niteliğine göre Türk Ceza Kanunu kapsamında özel hayatın gizliliğini ihlal, hakaret veya iftira gündeme gelebilir; içerik bir bilişim sistemine girilerek elde edilmiş verilerden üretilmişse Kanunun bilişim suçlarına ilişkin hükümleri devreye girer. Kişisel verinin hukuka aykırı işlenmesi yönüyle 6698 sayılı Kanun, içeriğin yayından çıkarılması yönüyle 5651 sayılı Kanun ayrı bir yol açar. Bu yolların hepsi aynı anda işletilebilir ve her biri için ayrı delil paketi hazırlanmalıdır.
Erişimin Engellenmesi ile Ceza Sürecinin Eşgüdümü
5651 sayılı Kanun uyarınca kişilik hakkı ihlal edilen kişi, içeriğin kaldırılması ve erişimin engellenmesi için sulh ceza hâkimliğine başvurabilir. Bu yol hızlı sonuç verebilir; ancak içerik kaldırıldıktan sonra teknik inceleme için kayıt bulunamaması riski doğar. Bu nedenle kaldırma talebinden önce içeriğin usulüne uygun biçimde tespit edilmiş olması gerekir. Ceza şikâyeti ile kaldırma başvurusunun sırası, dosyanın kaderini belirleyen bir tercihtir.
Zincirin Bütünlüğünü Belgelemek
Delil zinciri, dosyanın kim tarafından, ne zaman, hangi araçla elde edildiğini ve o günden bugüne değiştirilmediğini gösterebildiği ölçüde değerlidir. Kopyaların nerede tutulduğu, kimlerin eriştiği ve özet değerlerinin kayda geçirilip geçirilmediği not edilmelidir. Elde edilme biçimi hukuka aykırı olan bir kayıt, içeriği doğru dahi olsa değerlendirme dışı kalabilir.
Bu açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir; sentetik içerik dosyalarında teknik ve hukuki değerlendirme birlikte yürümek zorundadır. Böyle bir içeriğe muhatap olduysanız, kayıtlar silinmeden önce hızlı biçimde profesyonel destek almanız önemlidir.