Oltalama saldırılarında zarar birkaç dakika içinde gerçekleşir; buna karşılık zararın giderilmesi süreci aylar sürer. Bu asimetriyi belirleyen şey, olayın hemen ardından toplanan dijital kayıtlardır. TCK'nın 243-245. maddelerinde düzenlenen bilişim suçları, 5651 sayılı Kanun kapsamındaki erişim kayıtları ve KVKK kapsamındaki veri güvenliği yükümlülükleri, mağdurun elindeki üç ayrı hukuki dayanağı oluşturur.
Zararın Birden Fazla Muhatabı Olabilir
Phishing dosyalarında ilk akla gelen muhatap fail olsa da, failin bulunamadığı veya ödeme gücü olmadığı durumlar sıktır. Bu nedenle olayın gerçekleştiği zincirdeki diğer aktörlerin sorumluluğu ayrıca değerlendirilir: veri güvenliği yükümlülüğünü yerine getirmeyen bir veri sorumlusu ile işlem güvenliğini sağlamakla yükümlü kuruluşların sorumluluğu farklı hukuki temellere dayanır. Her muhatap için ispatlanması gereken unsur da farklıdır.
Dijital Delilin Kırılganlığı
Ekran görüntüsü tek başına zayıf bir delildir çünkü üretilmesi kolaydır. Delilin gücünü artıran şey, aynı olguyu birden fazla bağımsız kaynaktan gösterebilmektir: mesajın kendisi, gönderen bilgisi, cihaz üzerindeki bildirim kaydı, işlem onayı ve karşı tarafın kaydı. Ayrıca kayıtların saklama süreleri sınırlıdır; talep gecikirse kayıt hukuken var olsa bile fiilen ulaşılamaz hâle gelir.
Olaydan Hemen Sonra Yapılacaklar
- Hesap ve kart erişimini durdurup bu talebin saatini gösteren kaydı saklayın.
- Gelen mesaj, bağlantı ve sayfayı silmeden, ham hâliyle koruyun.
- Yapılan işlemlerin tarih, saat, tutar ve alıcı bilgisini tek bir tabloya çıkarın.
- Suç duyurusunda bulunup dosya numarasını alın; kayıt talepleri bu dosya üzerinden yürür.
- İlgili kuruluşlara yazılı başvuru yapıp başvurunun tarihini belgeleyin.
Tazminat Talebini Kurgularken
Talep dilekçesinde yalnızca kaybedilen tutarı yazmak yeterli değildir. Kusurun kimde olduğu, hangi güvenlik yükümlülüğünün yerine getirilmediği ve bu eksiklikle zarar arasındaki bağlantı ayrı ayrı gösterilmelidir. Mağdurun kendi davranışının zarara katkısı tartışma konusu olacağından, uyarı mekanizmalarının nasıl işlediğine dair kayıtların dosyada bulunması önem taşır.
Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; olayın teknik akışı, kullanılan kanal ve tarafların sıfatı hukuki değerlendirmeyi değiştirir. Kayıtların saklama süresi nedeniyle vakit kaybetmeden hukuki destek alınması önerilir.