Yapay zekâ ile üretilen sahte görüntü ve ses kayıtları, kişilik haklarına yönelik saldırıların en hızlı yayılan biçimi haline geldi. Türk hukukunda bu fiile özgü tek bir suç tipi bulunmadığından, olay duruma göre kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesi, özel hayatın gizliliği veya hakaret gibi başlıklar altında değerlendirilir; hesabın ele geçirilmesi söz konusuysa TCK 243-245 kapsamındaki bilişim hükümleri gündeme gelir. 5651 sayılı Kanun erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılması yolunu, KVKK ise veri ekseninde ayrı bir başvuru imkânını düzenler. Bu rehber, tazminat talebinin delil yönünden nasıl ayakta tutulacağını ele alır.
Delil En Hızlı Kaybolan Unsurdur
Sahte içerik çoğu zaman kısa sürede silinir veya hesap kapatılır. Bu nedenle ilk saatlerde yapılan kayıt işlemi, sonraki bütün süreçlerin temelini oluşturur. Yalnızca ekran görüntüsü almak yeterli değildir; içeriğin adresi, yayın tarihi, hesap bilgileri ve etkileşim verileri birlikte kaydedilmelidir.
İlk Gün Yapılacaklar
- İçeriğin tam adresi ve yayınlandığı hesabın kimlik bilgileri kaydedilir
- Sayfanın tamamının video kaydı, tarih ve saat görünecek biçimde alınır
- Dosya indirilebiliyorsa özgün hali değiştirilmeden ayrı bir ortamda saklanır
- Yayılımın boyutu için paylaşan diğer hesaplar listelenir
- Platforma yapılan şikâyetin numarası ve verilen cevap saklanır
İki Sürecin Takvimi Farklıdır
Erişimin engellenmesi talebi hızlı sonuç almaya yönelikken, tazminat talebi zararın kapsamının ortaya konmasını gerektirir ve daha uzun sürer. Bu iki süreç birbirinin yerine geçmez; içeriğin kaldırılmış olması, doğan zararın ortadan kalktığı anlamına gelmez. Buna karşılık kaldırma kararı, tazminat dosyasında hukuka aykırılığın tespiti bakımından değerli bir belgedir.
Tazminat Dosyası Kontrol Listesi
- İçeriğin sahte olduğunu gösteren teknik inceleme talebi baştan yazılır.
- Zararın somut görünümleri belgeyle desteklenir: iş kaybı, sözleşme feshi, tedavi kayıtları.
- Yayılımın kapsamı sayısal verilerle ortaya konur.
- Failin tespiti mümkün değilse, platform ve aracılara yönelik talepler ayrı başlıkta ele alınır.
- Ceza soruşturması ile hukuk davası arasındaki belge akışı planlanır.
Veri Ekseninde Ek Başvuru
İçerikte kişinin görüntüsü ya da sesi kullanılmışsa, KVKK kapsamında veri sorumlusuna başvuru ve ardından Kurula şikâyet yolu ayrıca değerlendirilebilir. Bu yol, tazminat davasından bağımsız işler ve dosyaya ek belge kazandırabilir.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir. İçeriğin türü, yayınlandığı platform ve failin tespit edilebilirliği izlenecek yolu değiştireceğinden, ilk adımı atmadan önce bir hukukçuyla görüşmeniz önemlidir.