İnternet ortamındaki bir içerik kişilik hakkını ihlal ettiğinde birbirinden bağımsız iki hat aynı anda işlemeye başlar: içeriğin görünürlüğünü durduran erişimin engellenmesi hattı ve uğranılan zararın karşılığını arayan tazminat hattı. Bu iki hattın mercii, ispat ölçüsü ve takvimi aynı değildir. Uygulamada en sık görülen usule aykırılık da buradan doğar: biri beklenirken diğerinin süresi sessizce tükenir.
Tek takvim değil, üç ayrı takvim kurun
5651 sayılı Kanun kapsamındaki erişim engeli talebi hızlı sonuç veren bir koruma yoludur; amacı zararı gidermek değil ihlalin sürmesini durdurmaktır. Tazminat talebi ise haksız fiil esasına dayanan, ayrı bir hukuk yargılamasıdır. Olayda TCK 243-245 kapsamında bir bilişim suçu da varsa ceza soruşturması üçüncü bir zaman çizgisi demektir. Bu üçünü tek satırda birleştirmek yerine ayrı takvimlere bölmek, sonraki bütün planlamanın temelidir.
İçerik kaybolmadan delili sabitlemek
Erişim engeli kararı verildiğinde içerik görünmez olur; bu, tazminat davasında ihlali ispatlamayı zorlaştırabilir. Bu nedenle engelleme talebinden önce içeriğin tam görünümü, yayın tarihi, erişim adresi, etkileşim sayıları ve varsa yayılma zinciri kayıt altına alınmalıdır. Tespit işleminin kim tarafından, hangi yöntemle ve hangi tarihte yapıldığı belgeye yazılmalıdır; sonradan üretilmiş izlenimi veren ekran görüntüleri ispat değerini düşürür.
Usule aykırı işlem doğuran tipik adımlar
- Talebi doğrudan yer sağlayıcıya yönlendirip hakimliğe başvuru süresini geçirmek
- Kişilik hakkı ihlali ile veri ihlalini aynı dilekçede birbirine karıştırmak
- Engellenmesi istenen içeriği adres düzeyinde değil, sayfa geneli olarak belirtmek
- Tazminat talebini miktar ve kalem olarak belirsiz bırakmak
- Ceza şikayetini beklemeyi hukuk davasının gerekçesi saymak
Karar sonrasında ne yapılır
Erişim engeli kararı sonucu kalıcı bir çözüm sağlamayabilir; aynı içerik başka adreslerde yeniden yayımlanabilir. Bu ihtimale karşı karar sonrası izleme dönemi planlanmalı, yeni yayınlar için kararın kapsamının genişletilmesi talebi hazır tutulmalıdır. Talebin reddi halinde itiraz yolunun hangi mercie ve hangi süre içinde açık olduğu, kararın tebliğ edildiği gün not edilerek hesaplanmalıdır. KVKK bakımından ayrıca bir veri işleme boyutu varsa, 6698 sayılı Kanun kapsamındaki başvuru hattı da bu izleme tablosunun içine alınmalıdır.
Tazminat kaleminin ölçülebilir kurulması
Manevi tazminatta ihlalin ağırlığı, yayılma genişliği ve sürekliliği belirleyicidir; maddi tazminatta ise zararın somut karşılığı gösterilmelidir. Gelir kaybı, itibar onarımı için yapılan harcamalar veya iş ilişkisinin sona ermesi gibi kalemler belgeye bağlanmadığında talep soyut kalır. Her kalem için hangi belgenin hangi zararı kanıtladığı dilekçede tek tek eşleştirilmelidir.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. İçeriğin niteliği, yayının kapsamı ve tarafların sıfatı sürecin akışını değiştirebilir; dosyanızın kendi koşulları için hukuki destek almanız yerinde olur.