Bir veri ihlali fark edildiğinde ilk saatler, hukuki sürecin tamamını belirler. TCK 243-245 kapsamındaki bilişim suçları, 5651 sayılı Kanunun içerik ve erişim düzenlemeleri ile KVKK yükümlülükleri aynı olayda birlikte gündeme gelebilir. Bu rehber, suç duyurusu yolunu seçenler için dijital delilin nasıl korunacağını ve hangi usul hatalarının dosyayı zayıflattığını ele alıyor.
İlk Saatlerde Yapılması ve Yapılmaması Gerekenler
En sık karşılaşılan hata, sistemi hemen temizleme refleksidir. Şüpheli hesapların silinmesi, sunucunun yeniden kurulması veya kayıtların üzerine yazılması, faili tespit edecek izleri de ortadan kaldırır. Bunun yerine erişimi sınırlandırmak, sistemin o anki durumunu değiştirmeden kayıt altına almak ve günlük kayıtlarının saklama süresini uzatmak gerekir.
- Sunucu ve uygulama günlük kayıtları, saat dilimi bilgisiyle birlikte muhafaza edilir
- Yetkisiz erişimin gerçekleştiği oturumlara ait bağlantı kayıtları ayrıca ayrıştırılır
- Ekran görüntüleri tarih ve saat görünecek biçimde alınır, mümkünse noter tespiti yaptırılır
- Hangi kişisel veri kategorisinin, kaç kişiyi etkileyecek biçimde açığa çıktığı listelenir
- Olaya müdahale eden personelin işlemleri ayrı bir tutanağa geçirilir
Suç Duyurusu Dilekçesinin Yapısı
Dilekçenin teknik anlatıya boğulması, olayın hukuki niteliğinin görünmez hale gelmesine yol açar. Etkili bir metin, olayı kronolojik biçimde anlatır, hangi eylemin hangi suç tipine karşılık geldiğini açıklar ve talep edilen soruşturma işlemlerini somut biçimde sıralar. Erişim kayıtlarının hangi kurumdan isteneceği, hangi hesaplar üzerinde inceleme yapılması gerektiği dilekçede gösterildiğinde soruşturma hızlanır.
Paralel Yürüyen Yükümlülükler
Ceza soruşturması sürerken veri sorumlusunun KVKK kaynaklı bildirim yükümlülükleri işlemeye devam eder. Kurula ve ilgili kişilere yapılacak bildirimin gecikmesi, ihlalin kendisinden bağımsız bir idari yaptırım sebebi olabilir. Ayrıca ihlale konu içerik internette yayılmışsa, 5651 sayılı Kanun kapsamındaki kaldırma ve erişimin engellenmesi yolları ayrıca değerlendirilmelidir; bu yol ceza soruşturmasının sonucunu beklemez.
Usule Aykırı Delil Toplamanın Bedeli
Fail olduğu düşünülen kişinin cihazına izinsiz erişmek, yazışmalarını hukuka aykırı yolla elde etmek ya da üçüncü kişilerin verilerini bu amaçla işlemek, hem elde edilen delilin değerlendirme dışı kalmasına hem de şikayetçi konumundaki kişinin ayrı bir soruşturmayla karşılaşmasına yol açabilir. Delil toplama, yetkili merci kanalıyla yürütülmelidir.
Değerlendirme
Dijital izler kısa sürede kaybolur; bu nedenle teknik ekiple hukuki sürecin aynı anda başlaması önemlidir. Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirmedir, olayın kapsamı ve etkilenen veri türü izlenecek yolu değiştirebilir.