Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve seslerde mağdurun en büyük dezavantajı, içeriğin hızla çoğalması ve kaldırıldığında ilk halinin de kaybolmasıdır. Bu nedenle içerik kaldırma talebinden önce yapılması gereken iş, içeriğin bulunduğu haliyle güvenilir biçimde tespit edilmesidir. Bu rehber, 5651 sayılı Kanun, KVKK ve TCK 243-245 çerçevesinde delilin nasıl korunacağına odaklanır.
Delil Önce, Talep Sonra
Kaldırma talebi başarılı olduğunda içerik yayından kalkar; ancak o ana kadar tespiti yapılmamışsa, sonraki aşamalarda içeriğin varlığını göstermek güçleşir. Bu nedenle sıralama, önce içeriğin kayıt altına alınması, sonra kaldırma talebinin yapılması şeklinde kurulmalıdır. Aynı içeriğin farklı hesaplarda yeniden yayımlanma ihtimali de göz önüne alınarak arama sonuçlarının periyodik olarak taranması önerilir.
Ekran Görüntüsü Neden Yetersiz Kalır?
- Görüntü, içeriğin adresini ve yayın zamanını tek başına ispatlamaz
- Dosyanın üzerinde değişiklik yapılmadığını gösteren bir bağ içermez
- Hesap bilgisi ile içeriğin bağlantısını tam olarak kurmaz
- Yorumların ve etkileşimlerin bütününü kapsamaz
- Sonradan silinen içeriklerde kaynak doğrulaması yapılamaz
Bu nedenle tespitin, içeriğin tam adresini, erişim anını ve dosyanın bütünlüğünü gösteren bir yöntemle yapılması gerekir. Noter aracılığıyla yaptırılan tespit, dosya özet değerinin kaydedilmesi ve adli bilişim incelemesi bu amaca hizmet eden yollardır.
İçeriğin Sahteliğini Gösteren İnceleme
Deepfake iddiasında yalnızca içeriğin varlığı değil, gerçek olmadığı da tartışma konusudur. Yüz ve ses geçişlerindeki tutarsızlıklar, ışık ve gölge uyumsuzlukları, dosya üst verisindeki üretim izleri ve kaynak materyalin nereden alındığına dair bulgular teknik raporun temelini oluşturur. Kaynak olarak kullanıldığı düşünülen özgün fotoğraf veya videoların da ayrıca kayıt altına alınması, karşılaştırma imkânı sağlar.
Farklı Başvuru Yolları Aynı Anda İşleyebilir
5651 sayılı Kanun kapsamında içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesine ilişkin yol ile KVKK kapsamındaki başvuru birbirinden farklı usullere ve farklı mercilere bağlıdır. Bunlara ek olarak ceza şikâyeti ve tazminat talebi ayrı hatlar oluşturur. Her yolun kendi süresi bulunduğundan, tümü tek bir takvimde izlenmeli; bir yoldan sonuç alınamaması diğerlerinin kaçırılmasına yol açmamalıdır.
İçerik Yeniden Yayımlanırsa
Kaldırma kararı alındıktan sonra aynı içeriğin başka adreslerde ortaya çıkması sık görülen bir durumdur. Bu ihtimalde her yeni yayın için ayrı tespit yapılması ve mevcut karara atıfla yeni başvuruda bulunulması gerekir. Önceki tespitlerin ve kararların düzenli bir dosyada tutulması, tekrar eden başvurularda süreci belirgin biçimde hızlandırır.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. İçerik türü, yayın platformu ve mağdurun sıfatı izlenecek yolu değiştirebileceğinden, tespit belgelerinizle birlikte hukuki destek almanız önerilir.