Yapay zekâ araçlarıyla üretilen sahte görüntü ve ses kayıtlarında en büyük risk, içeriğin hızla yayılması değil hızla kaybolmasıdır. Bağlantı kaldırıldığında ya da hesap silindiğinde geriye ispat edilebilir bir kayıt kalmazsa, hem ceza soruşturması hem de tazminat talebi zeminsiz kalır. TCK, 5651 ve KVKK ekseninde bu tür dosyalarda izlenecek sıra aşağıda ele alınmaktadır.
İlk Saat: Delilin Sabitlenmesi
İçerik fark edildiğinde yapılacak ilk iş, kaldırma talebi değil kayıt altına almadır. Görüntünün yayımlandığı tam adres, yayın tarihi, hesap bilgileri, etkileşim sayıları ve varsa yorumlar birlikte kaydedilmelidir. Dosyanın kendisi indirilirken özet değerinin alınması, sonradan üzerinde değişiklik yapılmadığını göstermek bakımından değerlidir. Önemli dosyalarda tespit yoluna başvurulması, ekran görüntüsünün tek başına taşıdığı zayıflığı giderir.
Erişimin Engellenmesi ile Tazminatı Ayırmak
Kişilik haklarını ihlal eden içerikler bakımından 5651 kapsamında erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılması yolu, hızlı sonuç almaya yönelik ayrı bir usuldür. Bu yol, uğranılan zararın giderilmesini sağlamaz; maddi ve manevi tazminat talebi haksız fiil hükümlerine dayanılarak ayrıca ileri sürülür. İki hattın karıştırılması, hem sürelerin hem de görevli merciin şaşırılmasına yol açar.
Ceza Boyutunda Nitelendirme
- İçeriğin hakaret niteliği taşıyıp taşımadığı
- Özel hayatın gizliliğine veya cinsel dokunulmazlığa yönelik bir ihlal bulunup bulunmadığı
- Kişisel verilerin hukuka aykırı biçimde işlenmesi ya da yayılması hâlinin varlığı
- Bilişim sistemine hukuka aykırı erişimle elde edilmiş materyal kullanılıp kullanılmadığı
- İçeriğin dolandırıcılık amacıyla, örneğin sahte yatırım çağrısında kullanılıp kullanılmadığı
Şikâyet dilekçesinde bu nitelendirmelerin gerekçelendirilmesi, soruşturmanın kapsamını ve istenecek teknik incelemeyi belirler.
Teknik İnceleme Talebi
İçeriğin sentetik olduğunun ortaya konulması için görüntü ve ses üzerinde adli bilişim incelemesi istenmelidir. Karşılaştırma yapılabilmesi adına, kaynak olarak kullanıldığı düşünülen gerçek fotoğraf ve videoların tarihleriyle birlikte sunulması incelemeyi kolaylaştırır. Yayının yapıldığı hesaba ilişkin trafik kayıtlarının kısıtlı bir süre saklandığı dikkate alınarak, ilgili kayıtların istenmesi geciktirilmemelidir.
Usule Aykırı İşlem Riski
Delilin hukuka aykırı yolla elde edilmesi, başvurunun görevli olmayan mercie yapılması, kaldırma talebiyle yetinilip tazminat için süre kaçırılması ve içerik silindikten sonra hiçbir kayıt tutulmamış olması en sık karşılaşılan kayıp nedenleridir.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. Yayının yapıldığı platform, içeriğin niteliği ve mağdurun durumu izlenecek yolu değiştirebileceğinden, ilk adımlar atılmadan önce hukuki destek alınması yerinde olur.