İnternette yayımlanan bir içerik hem kişilik haklarını ihlal ediyor hem de suç teşkil ediyor olabilir. Bu durumda 5651 sayılı Kanun kapsamındaki erişimin engellenmesi başvurusu ile Türk Ceza Kanunu kapsamındaki suç duyurusu birbirini tamamlar ancak birbirinin yerine geçmez. Bu rehber, iki yolun eşzamanlı yürütülmesini ve sürelerin nasıl korunacağını konu alır.
İçeriğin Çıkarılması mı, Erişimin Engellenmesi mi
5651 sayılı Kanun, kişilik hakkı ihlal edilen kişiye içeriğin yayından çıkarılması ve erişimin engellenmesi talebinde bulunma imkânı tanır. Talep doğrudan içerik veya yer sağlayıcıya iletilebileceği gibi, sulh ceza hâkimliğine de yapılabilir. Tercih önemlidir: tüm siteye yönelik geniş bir engelleme talebi, ölçülülük gerekçesiyle reddedilebilir. Bu nedenle talebin ihlale konu olan bağlantı adresi bazında ve mümkün olduğunca dar tutulması sonuç alma ihtimalini artırır. Özel hayatın gizliliğinin ihlali halinde ise kanunda ayrı ve daha hızlı işleyen bir usul öngörülmüştür.
Sulh Ceza Hâkimliğine Sunulacak Dosya
- İhlale konu içeriğin tam bağlantı adresi, ekran görüntüsü ve erişim tarihi
- İçeriğin başvurucuya ait kişisel veri veya görüntü içerdiğini gösteren belgeler
- Varsa içerik sağlayıcıya yapılmış önceki kaldırma talebi ve cevabı
- İhlalin devam ettiğini gösteren güncel tespit
- Talebin hangi bağlantılar için istendiğini gösteren liste
Hâkimlik talebi dosya üzerinden ve kısa sürede karara bağlar. Kararın uygulanması Erişim Sağlayıcıları Birliği aracılığıyla yürütülür; uygulanmadığı hallerde bu durumun ayrıca bildirilmesi gerekir.
Suç Duyurusu Yolunun Ayrı Yürütülmesi
Erişim engeli kararı, içeriği yayımlayan kişinin cezai sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Hakaret, tehdit, şantaj, iftira ya da verilerin hukuka aykırı biçimde yayılması söz konusuysa Cumhuriyet başsavcılığına ayrı bir suç duyurusunda bulunulmalıdır. Şikâyete bağlı suçlarda süre kısadır ve fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren işler; erişim engeli sürecinin sonucunu beklemek bu süreyi durdurmaz. TCK'nın bilişim sistemlerine ilişkin 243-245. maddeleri kapsamına giren eylemler bakımından ise soruşturma resen yürütülür.
İtiraz ve Takip Adımları
- Talebin reddi halinde karara karşı ceza muhakemesi kurallarına göre süresinde itiraz edilir.
- İtiraz dilekçesi ret gerekçesini karşılayacak ek delillerle desteklenir.
- Karar verilmiş ancak uygulanmamışsa, engellenmediği tespit edilen bağlantılar yeniden bildirilir.
- İçeriğin başka adreslerde yeniden yayımlanması halinde ek talep yoluna gidilir.
- Manevi tazminat istemi ayrı bir hukuk davası olarak değerlendirilir.
Delillerin Sabitlenmesi
İçerik her an kaldırılabileceği için, başvurudan önce ekran görüntülerinin tarih ve saat bilgisiyle sabitlenmesi gerekir. Noter tespiti veya elektronik tespit hizmeti kullanılması, sonradan üretildiği itirazını karşılar. Kaynak kodu ve bağlantı adresinin tam hali de kaydedilmelidir.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir. İçeriğin türü, yayımlandığı platform ve ihlalin ağırlığı izlenecek yolu değiştirebileceğinden, başvurudan önce dosyanızı bir hukukçuyla değerlendirmeniz önerilir.