Yapay zekâyla üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtları, hem kişilik haklarına saldırı hem de ceza hukuku bakımından birden çok başlığı aynı anda ilgilendirir. TCK 243-245 bilişim sistemlerine yönelik fiilleri, 5651 sayılı Kanun internet ortamındaki içeriğe ilişkin usulü, KVKK ise kişisel verinin hukuka aykırı işlenmesini kapsar. Bu dosyalarda en kırılgan nokta, içeriğin kaybolmadan ve bütünlüğü bozulmadan kayda geçirilmesidir.
İçeriği Bozmadan Kaydetmek
Sahte içerik yayından kaldırıldığında dosya çoğu zaman delilsiz kalır. Bu nedenle tespit işlemi ilk saatlerde yapılmalıdır:
- İçeriğin tam adresi, yayın tarihi ve hesap bilgileri kayıt altına alınır
- Ekran görüntüsü yerine, mümkünse dosyanın kendisi özgün biçimiyle indirilir
- Dosyanın doğrulama değeri hesaplanarak tutanağa yazılır
- Etkileşim sayıları ve yorumlar ayrıca belgelenir
- Noter aracılığıyla tespit yaptırılması, sonraki itirazlara karşı dayanak oluşturur
Erişimin Engellenmesi Talebi
İçeriğin yayılmasını durdurmak için sulh ceza hâkimliğinden erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılması istenebilir. Talep dilekçesinde adresin tek tek gösterilmesi gerekir; genel ifadelerle yapılan başvurular uygulanabilir bir karar doğurmaz. Karar alındıktan sonra uygulamanın fiilen gerçekleşip gerçekleşmediği takip edilmeli, aynı içeriğin farklı hesaplarda yeniden yayımlanması hâlinde ek talepte bulunulmalıdır.
Failin Tespitinde Kayıt Talebi
Şikâyet dilekçesinde yalnızca suç duyurusunda bulunulması yeterli değildir; hangi kaydın kimden isteneceği de belirtilmelidir. Bağlantı kayıtlarının belirli sürelerle sınırlı olarak saklandığı göz önünde tutularak, sağlayıcılardan kayıt talebi soruşturmanın başında istenmelidir. Yurt dışı merkezli platformlarda süreç uzayacağından, paralel olarak içeriğin yayıldığı yerel hesaplar üzerinden inceleme talep edilmesi zaman kazandırır.
Ceza, Kişilik Hakkı ve Veri Koruma Yollarının Paralel Yürütülmesi
- Ceza soruşturması, failin cezalandırılmasına yöneliktir ve şikâyete tabi suçlarda süre gözetilir.
- Kişilik haklarına saldırı nedeniyle tazminat talebi ayrı bir hukuk davası olarak açılır.
- Kişisel verinin hukuka aykırı işlenmesi yönüyle veri sorumlusuna başvuru ve ardından Kurula şikâyet yolu işletilir.
- Her üç yolda da aynı delil dosyası kullanılacağından, dosya tek bir kronolojik dizinle hazırlanır.
İçeriğin sahteliğine ilişkin teknik inceleme talebi de erken aşamada yapılmalı, bu incelemenin hangi materyal üzerinden yürütüleceği açıkça belirtilmelidir. Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır; içeriğin niteliği ve yayılma biçimi değiştikçe izlenecek yol da farklılaşacağından, somut olayda hukuki değerlendirme alınması önerilir.