Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve seslerde en büyük sorun, içeriğin yayılma hızıyla hukuki sürecin hızı arasındaki farktır. İçerik kaldırıldığında mağdur rahatlar; ancak delil de birlikte kaybolur. Bu nedenle deepfake dosyalarında ilk hamle kaldırma talebi değil, kaldırılmadan önce delilin sabitlenmesidir. TCK 243 ila 245, 5651 sayılı Kanun ve KVKK bu alanda iç içe çalışır.
Kaldırmadan Önce Sabitleme
Ekran görüntüsü tek başına zayıf bir delildir; kolayca üretilebildiği için karşı taraf itiraz ettiğinde ispat değeri düşer. Bunun yerine içeriğin bulunduğu adresin tam hâli, yayın tarihi, hesap kimliği ve etkileşim sayıları birlikte kayıt altına alınmalı, mümkünse tespit işlemi resmî bir kanaldan yaptırılmalıdır. Videonun ham dosyası indirilebiliyorsa özet değeri hesaplanarak saklanması, sonradan yapılan değişiklikleri gösterebilir.
Paralel Yürüyen Üç Hat
- Platform hattı: Servis sağlayıcının kendi bildirim mekanizması üzerinden yapılan başvuru; hızlıdır ama sonucu bağlayıcı değildir ve başvuru numarası mutlaka saklanmalıdır.
- Yargısal hat: Kişilik hakkı ihlali nedeniyle sulh ceza hâkimliğinden erişimin engellenmesi talebi; bu tür taleplerde hâkimliğin kısa süre içinde karar vermesi öngörülmüştür.
- Ceza hattı: İçeriğin niteliğine göre hakaret, özel hayatın gizliliğini ihlal, müstehcenlik veya bilişim sistemine girme suçları gündeme gelebilir.
Şikâyet Süresini Kaçırmamak
Ceza hattında en sık yapılan hata, şikâyete bağlı suçlarda sürenin gözden kaçırılmasıdır. Bu suçlarda fail ve fiilin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde şikâyet hakkının kullanılması gerekir. İçeriğin uzun süre yayında kalması ve mağdurun önce platform yolunu denemesi, bu sürenin farkına varılmadan tükenmesine yol açabilir. Bu nedenle iki hat sıralı değil, eşzamanlı yürütülmelidir.
Failin Belirlenmesi Sorunu
Deepfake içerikleri genellikle sahte veya yurt dışı kaynaklı hesaplardan paylaşılır. Doğrudan fail bilinmese de soruşturma açılması, bağlantı kayıtlarının ilgili sağlayıcıdan istenmesini mümkün kılar. Burada belirleyici olan, başvuru dilekçesinde hangi kayıtların hangi tarih aralığı için talep edildiğinin somut biçimde yazılmasıdır; genel ifadelerle yapılan taleplerde kayıtlar saklama süresi dolmadan temin edilemeyebilir.
Usule Aykırı İşlemin Bedeli
- Talebin, içeriğin tamamı yerine yalnızca tek bir bağlantı için yapılması ve kopyaların ayakta kalması
- Aynı içerik için birbirinden habersiz çok sayıda başvuru yapılarak dosyaların dağılması
- Kişisel veri boyutunun ihmal edilerek arama sonuçlarındaki bağlantıların bırakılması
- Delil tespiti yapılmadan kaldırma sağlanması ve sonraki aşamada ispatın zorlaşması
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. İçeriğin türü, yayıldığı mecra ve failin belirlenebilirliği izlenecek yolu tümüyle değiştirebileceğinden, ilk saatlerde bir hukukçuyla temas kurmak süreç açısından belirleyici olur.