Yapay zekâ ile üretilen sahte görüntü ve ses kayıtları, kısa sürede yayıldığı için hem ceza soruşturması hem de erişimin engellenmesi yolunun eşzamanlı yürütülmesini gerektirir. Bu rehber, deepfake mağdurunun suç duyurusu sürecini ve usul hatası nedeniyle kaybedilen imkânları anlatır.
Hangi Suç Tipleri Tartışılır
Deepfake tek bir suç adı altında düzenlenmemiştir; içeriğin niteliğine göre farklı hükümler devreye girer. Görüntünün rızasız üretilip yayılması özel hayatın gizliliğini ihlal ve kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesi kapsamında; sahte içerikle bir kişinin suçlanması iftira kapsamında; onur ve saygınlığa saldırı hakaret kapsamında değerlendirilir. İçeriğin bir sisteme girilerek elde edilmiş veriden üretilmesi hâlinde TCK'nın bilişim sistemlerine ilişkin 243 ve devamı maddelerindeki suçlar da gündeme gelir. Şantaj amacıyla gönderim yapılmışsa nitelik değişir ve şikâyet süresinden bağımsız takip söz konusu olabilir.
Delili Kaybetmeden Sabitlemek
- İçerik silinmeden önce URL, hesap adı, paylaşım saati ve etkileşim sayısı ekran görüntüsüyle birlikte kaydedilir.
- Dosyanın kendisi indirilir; sıkıştırma yapılmadan saklanan orijinal dosya, üretim izlerinin incelenmesi bakımından önemlidir.
- Mesaj yoluyla gönderim varsa konuşmanın tamamı, yalnızca ilgili kısmı değil, bütün olarak alınır.
- Noter tespiti veya bilirkişi ön incelemesi, içeriğin kaldırılma ihtimali yüksekse erken aşamada düşünülmelidir.
Paralel Yürüyen İki Yol
Ceza soruşturması ile içeriğin kaldırılması ayrı süreçlerdir. 5651 sayılı Kanun kapsamında sulh ceza hâkimliğinden erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılması istenebilir; bu yol savcılık dosyasının sonucunu beklemez. İkisini aynı anda başlatmamak, içerik yayılırken zaman kaybına yol açan en yaygın hatadır.
Suç Duyurusu Dilekçesinin Kurgusu
- Olay anlatımı kronolojik yapılır; içeriğin sahte olduğu iddiası teknik gerekçeyle desteklenir.
- Şüpheli belirsizse, hesabın bağlı olduğu platform ve IP kayıtlarının istenmesi açıkça talep edilir.
- Dijital materyal üzerinde inceleme yapılması ve gerekiyorsa yedekleme talebi ayrı madde olarak yazılır.
- Mağdurun uğradığı zarara ilişkin belgeler, sonraki tazminat davası için baştan dosyaya konur.
Takipsizlik Kararı Verilirse
Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar, dosyanın kapandığı anlamına gelmez. Kararın tebliğinden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebilir. İtiraz dilekçesinde en etkili yöntem, yapılmayan araştırma işlemlerini tek tek göstermektir: alınmayan platform kaydı, yapılmayan bilirkişi incelemesi, dinlenmeyen tanık gibi somut eksiklikler soyut itirazdan daha güçlüdür.
Burada aktarılanlar genel çerçeveyi tanıtır. İçeriğin türü, yayıldığı platform ve mağdurun sıfatı sürecin yönünü değiştirebileceğinden, adım atmadan önce dosyaya özgü değerlendirme yapılması önerilir.