Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtları, kişilik haklarına saldırıdan dolandırıcılığa kadar geniş bir alanda uyuşmazlık doğuruyor. Bu tür dosyalarda esas mesele içeriğin sahte olduğunu anlatmak değil, sahteliği bozulmamış bir delil zinciriyle ortaya koyabilmektir. Aşağıdaki çerçeve TCK'nın bilişim ve kişilere karşı suçlara ilişkin hükümleri, 5651 sayılı Kanun ve KVKK ekseninde delil yönetimine odaklanır.
İlk Yirmi Dört Saat Belirleyicidir
Deepfake içerikler hızla yayılır ve aynı hızla silinir. İçerik kaldırıldığında yalnızca görüntü değil, onu üreten hesabın izleri de kaybolur. Bu nedenle ilk aşamada içeriğin kendisi kadar, yayınlandığı ortamın çevresel verisi de kayıt altına alınmalıdır: tam bağlantı adresi, hesap kimliği, yayın tarihi ve saati, etkileşim sayıları ve varsa arşiv kopyası.
Delil Zincirini Ayakta Tutan Adımlar
- Dosyanın orijinal hâlinin, yeniden sıkıştırılmadan indirilmesi ve ayrı bir ortamda saklanması
- Dosya özet değerinin (hash) alınarak bir tutanağa işlenmesi
- Ekran kaydının tarih ve saat göstergesi görünür biçimde yapılması
- İçeriği ilk gören kişilerin beyanlarının yazılı hâle getirilmesi
- Aynı kaydın birden çok kopyasının farklı ortamlarda tutulması
Erişimin Engellenmesi ile Ceza Sürecini Ayırmak
5651 sayılı Kanun kapsamındaki erişim engelleme ve içerikten çıkarma yolu hızlı sonuç verir; ancak içerik kaldırıldığında ceza soruşturması için gereken veriye ulaşmak zorlaşabilir. Bu yüzden şikâyet dilekçesinde, erişim engelleme talebiyle birlikte trafik ve abone bilgilerinin muhafazasına yönelik talebin de yer alması gerekir. İki yolun sırasını düşünmeden ilerlemek, sonradan telafisi güç bir boşluk yaratır.
Bilirkişi İncelemesine Hazırlık
Görüntünün sentetik olduğunu ortaya koyan inceleme, dosyanın meta verisi ve sıkıştırma izleri üzerinden yürür. Sosyal medya platformundan indirilen bir kopya, platformun yeniden kodlaması nedeniyle bu izleri büyük ölçüde kaybeder. İnceleme talebinde hangi soruların sorulacağının netleştirilmesi, raporun kullanılabilirliğini doğrudan etkiler: içeriğin üretim yöntemi, kaynak görüntünün tespiti ve manipülasyonun hangi karelerde yoğunlaştığı ayrı ayrı sorulmalıdır.
Hukuka Aykırı Yolla Elde Edilen Kayıt Riski
Mağdurun kendini savunmak amacıyla karşı tarafın cihazından veri alması, delil değerini yok edebileceği gibi ayrı bir suç iddiasını da gündeme getirir. Kişisel veri içeren kayıtların üçüncü kişilerle paylaşılması da KVKK bakımından ayrı bir sorumluluk doğurur. Delil toplarken sınırın korunması, dosyanın tamamını kurtaran bir tercihtir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. İçeriğin yayıldığı platform ve failin belirlenebilirliği süreci değiştirdiğinden, adım atmadan önce hukuki destek alınması yararlı olacaktır.