Bir veri ihlalinde teknik tespit ile hukuki sonuç arasındaki köprüyü delil zinciri kurar. TCK'nın bilişim sistemlerine ilişkin 243-245. maddeleri, 5651 sayılı Kanun ve KVKK aynı olayın farklı yüzlerini düzenlediğinden, ihlalin nitelendirilmesi hangi mercie başvurulacağını da belirler.
Olayın Türü Hangi Mercii İşaret Eder
Sisteme yetkisiz erişim, verilerin ele geçirilmesi veya sistemin işleyişinin engellenmesi ceza soruşturmasının konusudur; şikayet ya da suç bildirimi Cumhuriyet başsavcılığına yapılır. Aynı olay, veri sorumlusunun güvenlik yükümlülüğünü ihlal etmesi yönüyle KVKK kapsamında idari bir süreç de doğurabilir. İnternet ortamındaki yayının kaldırılması veya erişimin engellenmesi ise 5651 sayılı Kanun çerçevesinde ayrı bir usul izler. Üç yolun birbirinin alternatifi değil, farklı sonuçlara yönelen paralel yollar olduğu baştan not edilmelidir.
Delil Zincirinin Halkaları
- İhlalin fark edildiği an ve ilk tespit kaydı yazılı hâle getirilir.
- Sistem günlükleri, erişim kayıtları ve zaman damgaları bozulmadan saklanır.
- Cihaz veya sunucuya ilişkin imaj alma işlemi tutanakla belgelenir.
- Kopyaların özet değeri kaydedilerek bütünlük denetimi mümkün kılınır.
- Delilin kimden kime, hangi tarihte geçtiği kesintisiz biçimde izlenir.
Yer Yönünden Yetki ve Uygulamadaki Zorluk
Bilişim uyuşmazlıklarında fiilin işlendiği yer ile sonucun doğduğu yer sık sık ayrışır; sunucu yurt dışında, mağdur Türkiye'de olabilir. Soruşturma bakımından yetki, suçun işlendiği yer ölçütüne göre belirlenirken, sonucun gerçekleştiği yer de değerlendirmeye girebilir. Erişimin engellenmesi talepleri bakımından ise başvurunun sulh ceza hâkimliğine yapılacağı gözden kaçırılmamalıdır. Yanlış mercie yapılan başvuru, içerik çoğaldıkça telafisi güçleşen bir gecikme yaratır.
Uzlaşma Kapsamı ile Dava Tercihi Arasında
Her bilişim eylemi uzlaşmaya elverişli değildir; uzlaşmanın kapsamı kanunda gösterilen hâllere göre belirlenir, tarafların isteğiyle genişletilemez. Bu nedenle karşı taraftan gelen “anlaşalım” teklifi, ceza dosyasını kendiliğinden sona erdirmez.
Maddi ve manevi zararın karşılanmasına yönelik hukuk davası ise ceza dosyasından bağımsız yürütülebilir. Tazminat yolu tercih edilecekse, zararın miktarı delil zincirinden çıkan kayıtlarla desteklenmeli; ceza dosyasındaki tespitlerin örneği usulüne uygun biçimde temin edilmelidir.
Bu açıklamalar genel niteliktedir ve teknik tespitin sonucuna göre değişir. Log saklama sürelerinin kısa olabileceği düşünüldüğünde, olayın hemen ardından hukuki ve teknik destek birlikte alınmalıdır.