Bir sözleşmenin konusu olan edimin kararlaştırılan nitelikleri taşımaması, yani ayıplı ifa, borçlar hukukunun temel uyuşmazlıklarından biridir. Ticari nitelikteki birçok alacak-tazminat davasında arabuluculuk artık dava şartıdır. Bu rehber ayıba dayalı taleplerde arabuluculuk sürecini ele alır.
Ayıptan Doğan Haklar
TBK kapsamında alacaklı; ayıpsız edim, onarım, bedelden indirim veya sözleşmeden dönme gibi seçimlik haklara sahiptir. Hangi hakkın kullanılacağı, ayıbın giderilebilir olup olmamasına ve tarafların ticari beklentisine göre belirlenir.
Arabuluculuğun Dava Şartı Olması
Ticari alacak ve tazminat taleplerinde, dava açmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur. Bu şart yerine getirilmeden açılan dava, esasa girilmeden usulden reddedilebilir. Bu nedenle arabuluculuk son tutanağı dosyanın omurgasıdır.
Görüşmeye Nasıl Hazırlanılır
- Ayıbı ve kararlaştırılan nitelikleri gösteren sözleşme ve teknik şartname
- Ayıp bildiriminin yapıldığı tarih ve içerik
- Zararın somut hesabı ve varsa keşif/rapor kayıtları
Anlaşma Tutanağının Değeri
Arabuluculukta varılan anlaşma, ilam niteliğinde belge sayılabilir ve icra edilebilir. Bu güç, tutanağın kalemlerinin açık, ölçülebilir ve ifa takvimine bağlanmış olmasını gerektirir. Muğlak ifadeler ileride yeni uyuşmazlık doğurur.
Anlaşmama Hâlinde Dava Yolu
Taraflar uzlaşamazsa, son tutanakla birlikte HMK usulünce dava açılır. Tüketici yönü bulunan sözleşmelerde TKHK'nın koruyucu hükümleri de gündeme gelebilir; bu durumda görevli mahkeme ayrıca değerlendirilmelidir.
Sözleşmenin türü ve ayıbın niteliği çözüm yolunu doğrudan etkiler; bu genel bilgiyi kendi sözleşme metninizle birlikte bir hukukçuya danışarak somutlaştırmanız yerinde olur.