Bir ceza dosyasında ilk derece yargılaması sona erdiğinde delil tartışması kapanmaz; yalnızca zemini değişir. İstinaf ve temyizde amaç olayı baştan anlatmak değil, hükmün dayandığı delil değerlendirmesindeki kırılma noktalarını göstermektir. Görev tartışmasının bulunduğu dosyalarda bu kırılma çoğu zaman esasa değil, yargılamayı yapan mahkemenin sıfatına ve izlenen usule dayanır.
Kanun yolunda delilin işlevi değişir
İlk derecede delil, maddi olayı kurmak için sunulur. İstinafta ise delil iki ayrı amaca hizmet eder: eksik incelemeyi somutlaştırmak ve gerekçe ile dosya kapsamı arasındaki çelişkiyi görünür kılmak. Bu ayrımı yapmayan dilekçeler ilk derece savunmasının kopyası hâline gelir. CMK sistematiğinde istinaf incelemesi hem hukuka aykırılık hem de maddi vakıa denetimini kapsadığından, duruşma açılmasını gerektirecek somut delil talebi kurmak mümkündür; ancak bu talebin ilk derecede neden karşılanmadığı ve hükmü nasıl etkileyeceği açıkça yazılmalıdır.
Görev itirazının delili nedir
Görev, tarafların iradesine bırakılmamıştır ve yargılamanın her aşamasında gözetilir. Buna rağmen uygulamada itiraz çoğu kez soyut kalır. Görev itirazının delili, iddianamedeki nitelendirme ile dosyadaki maddi vakıanın karşılaştırılmasıdır: hangi eylem hangi belge ve hangi beyanla sabit görülmüştür, bu nitelendirme ağır ceza mahkemesinin mi yoksa asliye ceza mahkemesinin mi alanına girmektedir. Suçun nitelikli hâlinin kabulüne esas alınan delil zayıfsa, görev tartışması da aynı dilekçede birlikte açılmalıdır.
Usule aykırı işlemi sonuca bağlamak
Usulsüzlük iddiası tek başına değil, hükme etkisiyle birlikte anlatıldığında karşılık bulur. Dosya şu başlıklar altında ayrı ayrı taranmalıdır:
- Arama ve el koyma işleminin kararına, kapsamına ve tutanağına uygunluğu
- Dijital materyalin kopyalanma ve muhafaza sürecinin belgelenmesi
- Şüpheli ile tanık beyanlarının alınma koşulları ve müdafi kaydı
- Bilirkişi raporunun teknik alanı aşıp hukuki nitelendirmeye girip girmediği
- Duruşma gününün bildirimine ilişkin tebligat parçalarının dosyadaki karşılığı
Süre ve dilekçe düzeni
Kanun yolu süresi kararın tefhimi ya da tebliği ile işlemeye başlar. Kısa karar açıklandığında gerekçeli kararı beklemeden başvurunun kayda geçirilmesi, süre kaybını önleyen ilk adımdır. Gerekçeli karar tebliğ edildikten sonra dilekçe, gerekçedeki her bir tespite karşılık gelen alt başlıklarla genişletilir. Delil taleplerinin dilekçenin sonuna toplanması yerine ilgili tespitin hemen altına yerleştirilmesi, incelemeyi kolaylaştırır ve talebin gözden kaçmasını engeller.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir. Her dosyanın delil durumu, suç niteliği ve bulunduğu aşama farklı sonuçlar doğurabileceğinden, kanun yolu başvurusundan önce dosyanın bir ceza hukukçusu tarafından incelenmesi yerinde olur.