Kanun yolu dilekçesi, ilk derece savunmasının tekrarı değildir. İstinaf ve temyiz incelemesinde tartışılan şey olayın kendisinden çok, mahkemenin delilleri hangi mantıkla değerlendirdiğidir. CMK, TCK ve infaza ilişkin 5275 sayılı Kanun çerçevesinde yürüyen bu aşamada, gerekçeli karar okunmadan yazılan dilekçe neredeyse her zaman etkisiz kalır.
Gerekçeli Kararın Sökülmesi
İlk iş, kararın hangi delile hangi sonucu bağladığını satır satır çıkarmaktır. Pratik bir yöntem, üç sütunlu bir tablo kurmaktır: mahkemenin kabul ettiği olgu, dayandığı delil, dosyada bu olguyu çürüten karşı delil. Bu tablo tamamlandığında, kararın hangi noktalarda dosya kapsamıyla çelişik olduğu kendiliğinden görünür hale gelir ve dilekçe soyut itiraz olmaktan çıkar.
Kanun Yolunda Sıkça İleri Sürülen Sebepler
- Toplanmayan ve toplanma imkânı bulunan delillerin varlığı
- Dosyadaki bir delilin karşılanmadan, tartışılmadan sonuca gidilmesi
- Hukuka aykırı yöntemle elde edilen delilin hükme esas alınması
- Tanık beyanları arasındaki çelişkilerin giderilmemesi
- Bilirkişi raporundaki teknik tespitin karara yanlış yansıtılması
- Sanığın savunma hakkını kısıtlayan usul işlemleri
- Suç vasfının, nitelikli hâlin veya cezanın belirlenmesine ilişkin hatalar
Duruşmalı İnceleme ve Yeni Delil Talebi
İstinaf aşamasının ayırt edici yönü, gerektiğinde delil toplanabilmesi ve duruşma açılabilmesidir. Bu imkânı kullanmak isteyen taraf, hangi delilin neden ilk derecede toplanamadığını ve bu delilin sonucu nasıl değiştireceğini dilekçesinde açıkça göstermelidir. Talebin gerekçesiz bırakılması, incelemenin dosya üzerinden yapılmasıyla sonuçlanır ve savunmanın en güçlü aracı kullanılmadan kalır.
Süre ve Usul Tuzakları
- Sürenin başlangıcı: kararın yüze karşı açıklanması ile tebliğ hâllerinde hesap farklıdır.
- Başvurunun kararı veren mahkemeye yapılması gereği ve verilme biçimi.
- Her kararın temyize açık olmadığı; kesin nitelikteki kararlarda başvurunun reddedileceği.
- Sanık lehine sonuç doğuran kanun değişikliklerinin inceleme sırasında ileri sürülmesi.
- İnfaza ilişkin taleplerin kanun yolu dilekçesiyle karıştırılmaması.
Dilekçenin Yapısı
Etkili bir kanun yolu dilekçesi, sebepleri numaralandırır ve her sebebi dosyadaki sayfa ya da belge referansıyla bağlar. Önce hükmü tümüyle sakatlayan usul sebepleri, ardından delil değerlendirmesine ilişkin sebepler, en sonda cezanın bireyselleştirilmesine yönelik talepler sıralandığında inceleme mercii açısından takip kolaylaşır. Talep kısmında bozma, düzelterek onama ya da yeniden hüküm kurulması yönündeki isteğin ayrı ayrı yazılması da tercih edilir.
Bu açıklamalar genel niteliktedir; her dosyanın delil durumu ve karar gerekçesi farklıdır. Kanun yolu süresinin kısalığı dikkate alınarak, karar tebliğ edilir edilmez hukuki değerlendirme almak önemlidir.