İlk derece mahkemesinin kararına karşı başvurulan istinaf ve temyiz yolları, aynı işlevi görmez. İstinaf hem maddi olayı hem hukuku yeniden inceleyebilirken, temyiz esas olarak hukuka uygunluk denetimiyle sınırlıdır. Bu ayrım, itiraz dilekçesinin nasıl kurulacağını belirler.
İstinafın Kapsamı
CMK'ya göre bölge adliye mahkemesi, dosyayı hem vakıa hem hukuk yönünden ele alır. Delil değerlendirmesindeki hata, eksik araştırma veya yanlış nitelendirme istinafta ileri sürülebilir. Gerektiğinde duruşma açılıp tanık yeniden dinlenebilir. Bu nedenle istinaf dilekçesinde ispat sorunları somut olarak, hangi delilin nasıl yanlış değerlendirildiği gösterilerek işlenmelidir.
Temyizde Neyin Denetlendiği
- Hukuk kurallarının doğru uygulanıp uygulanmadığı
- Mahkemenin kararını yeterli ve tutarlı gerekçeye dayandırıp dayandırmadığı
- Usul kurallarına, özellikle savunma hakkına uyulup uyulmadığı
- Suç vasfının ve cezanın belirlenmesinde kanuna aykırılık bulunup bulunmadığı
İspat İtirazının Doğru Katmanı
Sık yapılan bir hata, delil tartışmasını temyiz aşamasına saklamaktır. Temyiz mahkemesi kural olarak vakıayı yeniden değerlendirmez; bu nedenle ispata ilişkin itirazların istinaf aşamasında tüketilmesi gerekir. İstinafta ileri sürülmeyen bir delil eksikliği, temyizde çoğu zaman dinlenmez. TCK kapsamındaki suç vasfının yanlış belirlendiği iddiası ise her iki aşamada da hukuki mesele olarak ileri sürülebilir.
Süre Disiplini
Hem istinaf hem temyiz başvurusu, kararın öğrenilmesine bağlı kesin sürelere tabidir. Sürenin kaçırılması kararı kesinleştirir. Gerekçeli kararın tebliğ tarihi bu nedenle dosyada net tutulmalıdır.
İnfazla İlişkisi
Mahkumiyetin infazı yönünden 5275 sayılı Kanun ayrı bir çerçeve sunar; kesinleşme anı, koşullu salıverilme ve infaz hesapları açısından belirleyicidir. Bu nedenle kanun yolu stratejisi infaz sonuçlarıyla birlikte düşünülmelidir.
Ceza kanun yolları teknik ve sürelidir; her itirazın doğru aşamada ileri sürülmesi sonucu değiştirir. Somut dosyanızda hangi noktaların hangi aşamaya ait olduğunu belirlemek için hukuki destek almanız önemlidir.