İddianamenin kabulüyle başlayan kovuşturma aşamasında, dosyanın hangi mahkemede görüleceği yalnızca bir usul ayrıntısı değildir. Görevli mahkeme, yargılamanın hızını, heyetli ya da tek hâkimli olmasını ve delil tartışmasının derinliğini etkiler. CMK, TCK ve 5275 sayılı Kanun çerçevesindeki uygulamada görev, iddianamedeki hukuki nitelendirmeye göre belirlenir; ancak bu nitelendirme yargılama sırasında değişebilir.
Görevi Belirleyen Şey Fiilin Anlatımıdır
Savcılığın yaptığı nitelendirme mahkemeyi kesin olarak bağlamaz. Mahkeme, iddianamede anlatılan fiilin farklı bir suç tipine uyduğu kanaatine varırsa görevsizlik kararı verebilir. Bu nedenle savunma tarafı, yalnızca sevk maddesine odaklanmamalı; iddianamedeki olay anlatımının hangi unsurları içerdiğini ayrı bir tabloda çıkarmalıdır. Nitelendirme değişikliği ihtimali baştan görülürse, savunma buna göre kurgulanır.
Görevsizlik Kararının Delillere Etkisi
Görevsizlik kararı verildiğinde, o ana kadar toplanan deliller kural olarak ortadan kalkmaz; dosya olduğu hâliyle görevli mahkemeye gönderilir. Ancak dinlenen tanıkların yeni heyet önünde yeniden dinlenmesi gündeme gelebilir. Bu durum, ilk aşamada alınan beyanların tutarlılığını daha da önemli kılar. Beyanlar arasında oluşacak farklılıklar, sonraki aşamada karşı tarafın en çok kullanacağı malzemedir.
Savunma Delillerinin Zamanlaması
Delil sunmak için kovuşturmanın son aşamasını beklemek yaygın ama riskli bir tercihtir. Toplanması zaman alan delillerin erken talep edilmesi gerekir:
- Kamera kayıtlarının saklama süresi dolmadan celbinin istenmesi
- İletişim ve baz istasyonu kayıtlarının kapsamının açıkça belirtilmesi
- Bilirkişi ya da uzman görüşünün hangi soruya cevap vereceğinin yazılması
- Tanık listesinin, her tanığın hangi vakıayı açıklayacağı belirtilerek sunulması
- Dosyaya girmiş raporlara karşı itirazların süresinde ve yazılı yapılması
Hukuka Aykırı Delil Tartışması
Delilin elde ediliş biçimi tartışmalıysa, bu itirazın ne zaman ve nasıl ileri sürüldüğü önemlidir. Arama, el koyma veya iletişimin denetlenmesi tedbirlerine ilişkin kararların dosyada bulunup bulunmadığı, kapsamının aşılıp aşılmadığı ayrı ayrı incelenmelidir. İtiraz duruşma tutanağına geçirilmediğinde, sonraki aşamada bu argümanın etkisi zayıflar.
Dosyayı Bütün Olarak Okumak
Kovuşturma aşamasında en sık yapılan hata, savunmanın yalnızca iddianameye cevap olarak yazılmasıdır. Oysa dosyada soruşturma evresinden gelen tutanaklar, ifadeler ve raporlar birbiriyle çelişebilir. Bu çelişkilerin tarih sırasına göre çıkarılması, hem sorgu hem de esas hakkında savunma için sağlam bir omurga oluşturur.
Ceza yargılamasında her dosyanın kendi delil dengesi vardır ve genel şablonlar sonucu yansıtmaz. Bu içerik bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; suçlamanın türüne ve toplanan delillerin niteliğine göre izlenecek yol tümüyle değişebileceğinden, savunmanızı bir hukukçuyla birlikte yapılandırmanız gerekir.