Kovuşturma aşamasına geçilmiş bir ceza dosyasında sanığın da katılanın da karşılaştığı en belirleyici tercih, uzlaştırma teklifinin kabul edilip edilmeyeceğidir. CMK, TCK ve infaz rejimini düzenleyen 5275 sayılı Kanun birlikte okunduğunda, bu tercihin sonuçları duruşma salonunun çok ötesine uzanır.
Uzlaştırma Teklifi Geldiğinde Nelere Bakılır
Uzlaştırma yalnızca kanunun kapsama aldığı suçlar bakımından mümkündür. Dosyada birden fazla suç varsa, bir kısmı kapsamda olsa dahi diğerleri için yargılama devam edeceğinden, kısmi uzlaşmanın sanığın toplam hukuki durumuna etkisi ayrıca hesaplanmalıdır. Katılan açısından ise uzlaşma bedelinin, ileride açılabilecek tazminat davasındaki taleplerle örtüşüp örtüşmediği kontrol edilmelidir.
Hak Kaybı Doğuran Tipik Anlar
- Uzlaştırmacının davetine cevap verilmemesi ve teklifin reddedilmiş sayılması
- Katılma talebinin süresinde ve usulüne uygun biçimde ileri sürülmemesi
- Duruşmada okunan bir delile karşı beyanda bulunulmaması
- Kararın gerekçesi tebliğ edildikten sonra kanun yolu süresinin kaçırılması
- Uzlaşma metninde edimin vadesinin ve ifa biçiminin açıkça yazılmaması
Uzlaşmanın Sonucu ile Beraat Beklentisinin Karşılaştırılması
Uzlaşma gerçekleştiğinde ve edim yerine getirildiğinde dosya düşme ile sonuçlanır; bu, mahkumiyet riskinin tamamen ortadan kalkması demektir. Ancak uzlaşma, isnadın haksız olduğunu ortaya koyan bir karar da doğurmaz. Meslek icrası, güvenlik soruşturması veya itibar boyutu ağır basan dosyalarda beraat kararının ayrı bir değeri bulunur. Tercih, salt maliyet üzerinden değil bu iki sonucun kişisel etkisi tartılarak yapılmalıdır.
Yargılamayı Sürdürme Kararı Verildiyse
- İddianamedeki fiil anlatımı ile dosyadaki delil arasındaki boşluklar madde madde çıkarılır.
- Tanık listesi, her tanığın hangi vakıayı ispatlayacağı belirtilerek sunulur.
- Teknik inceleme gerektiren hususlarda bilirkişi raporuna karşı beyan hazırlanır.
- Uzlaştırmanın hükümden önce her zaman yeniden gündeme gelebileceği göz önünde tutulur.
Uzlaşma ile yargılama arasındaki seçim, dosyadaki delil durumuna ve kişinin uzun vadeli menfaatine göre değişir. Burada anlatılanlar genel çerçeveyi tanıtmak içindir; kovuşturma aşamasında verilecek her kararın somut dosya üzerinden bir ceza hukukçusuyla birlikte değerlendirilmesi önerilir.