Kovuşturma, soruşturmada toplanan malzemenin mahkeme önünde sınandığı aşamadır. Bu aşamada savunmanın işlevi yalnızca iddianameye cevap vermek değil, delillerin nasıl elde edildiğini ve neyi ispatladığını tartışmaya açmaktır. CMK, TCK ve 5275 ekseninde yürüyen süreçte savunmanın erken kurulan bir plana ihtiyacı vardır; duruşma günü doğaçlama üretilen itirazlar çoğu zaman geç kalmış sayılır.
Delili İki Katmanda Sınamak
Her delil için iki ayrı soru sorulmalıdır. Birincisi hukuka uygunluk: delil hangi yetkiye dayanarak, hangi karar üzerine ve hangi usulle elde edilmiştir. İkincisi ispat değeri: delil, iddia edilen olguyu gerçekten gösteriyor mu, yoksa yalnızca ihtimali mi güçlendiriyor. Bu ayrım yapılmadığında savunma, hukuka aykırı biçimde elde edilmiş bir delili içeriği üzerinden tartışarak farkında olmadan onun dosyada kalmasına katkı sunar.
Tanık Anlatımlarının Karşılaştırmalı Okuması
Kovuşturmada en verimli savunma çalışmalarından biri, aynı tanığın farklı aşamalardaki beyanlarının satır satır karşılaştırılmasıdır. Kolluk, savcılık ve duruşma beyanları arasındaki tarih, yer, kişi sayısı ve sıralama farkları, çapraz sorunun iskeletini oluşturur. Bu çalışmanın yazılı bir tabloya dönüştürülmesi ve tutanak sayfa numaralarıyla eşleştirilmesi, duruşmada dosyada belge aramak zorunda kalmayı önler.
Teknik ve Dijital Delilde Sorulacaklar
- İnceleme konusu cihazın el konulmasından inceleme anına kadar geçen süredeki muhafaza zinciri belgelenmiş midir
- İmaj alma ve doğrulama işlemi yapılmış mıdır, karşılaştırma değeri tutanağa geçmiş midir
- Rapor, verinin kime ait olduğunu mu yoksa hangi cihazda bulunduğunu mu göstermektedir
- Bilirkişinin uzmanlık alanı, incelenen teknik konuyla örtüşmekte midir
Bu sorular yanıtsız kaldığında, teknik rapora karşı yapılacak itiraz somut bir zemine oturur.
Uzlaştırma Gündeme Geldiğinde
Kanunda sayılan belirli suçlar bakımından uzlaştırma yolu işletilir. Bu yol basit bir barışma değil, sonuçları itibarıyla kovuşturmanın kaderini belirleyen bir tercihtir. Karar verirken bakılacak noktalar: isnadın sabit olma ihtimali, dosyadaki delillerin gücü, mağdurun talebinin karşılanabilir olup olmadığı ve sanığın adli sicil durumu. Deliller belirgin biçimde zayıfsa uzlaştırma, savunmanın kazanabileceği bir sonucu erken kapatabilir. Buna karşılık maddi vakıa büyük ölçüde ortaya konmuşsa, uzlaştırma hem mağdur hem sanık yönünden ölçülü bir çözüm üretir.
Kapanış
Kovuşturmada savunma, dosyanın bütününü hâkimin okuduğu sırayla değil, delil kaynaklarına göre yeniden düzenleyerek kurulur. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; isnadın niteliği, delil durumu ve dosyanın aşaması stratejiyi değiştirir. Duruşma öncesinde bir avukatla savunma planının yazılı hâle getirilmesi önerilir.